Бизнис
КОМПАНИИТЕ БАРААТ ЗАБРЗУВАЊЕ И ПОДОБРУВАЊЕ НА ДУАЛНОТО ОБРАЗОВАНИЕ, на трибината во Стопанската комора на С.Македонија беше претставен швајцарскиот модел на дуално образование
10.10.2024
Компаниите во Македонија даваат стопроцентна поддршка на дуалното образование и нивната генерална оцена е дека има придвижување во овој процес. Но, повеќето од анкетираните претпријатија бараат и подобрување на средното стручно образование, кое треба да биде во функција на стопанството, кое се соочуваа со недостиг на квалификувана работна сила. Ова се генералните заклучоци од денешната тркалезна маса во Стопанската комора на Северна Македонија, посветена на улогата која здруженијата во нејзин состав ја имаат во креирањето стручно образование и обука според барањата и потребите на бизнисот.
Наташа Јаневска, проектен менаџер во Стопанската комора, изјави дека „образование по мерка на бизнисот“ отсекогаш било меѓу приоритетите на Комората, затоа што „на компаниите им е потребен квалитетен и стручен кадар којшто може веднаш да премине од училишната во работната средина и да одговори на потребите и на сите технолошки процеси и промени со кои се соочуваат компаниите“.
На тркалезната маса беше претставен и моделот што се применува во Швајцарија, каде стопанските комори и здруженијата имаат клучна улога во стекнувањето стручни знаења и практични вештини кај учениците во системот на стручното образование и обука.
- Швајцарија важи за земја која има воспоставено „златен стандард“ во организирање на средно стручно образование. Бизнис заедницата е клучната алка во определувањето на квалификуваната програма за стручното образование, за разлика од Македонија каде тоа е надлежност на Министерството за образование. Претставниците на стопанските здруженија во Швајцарија учествуваат и во следењето и контролата на спроведувањето на практичните обуки. Никој од учениците не може да добие соодветен сертификат доколку не ги совладал доволно вештините. Швајцарскиот модел се потпира во саморегулацијата, а кој се состои во тоа што во дуалниот систем на образование да се вклучат толку ученици, колку што ќе се прикаже како потреба од компаниите, изјави Борис Тримев, од програмата Хелветас.
Тој укажа и на практиката во Швајцарија, каде во функционирање на Фондот за стручна обука со средства учествуваат и компании кои не пријавиле потреба за практична настава на учениците и за нивно агажирање по стекнувањето со одредени вештини. На овој начин тие плаќаат соодветен „надомест“ во случај некои од лицата кои поминале низ системот на обуки да преминат во друга компанија, објасни Тримев.
Љубица Јаневска од велешката компанија „Ронтис“ посочи на проблемот околу неусогласеноста во комуникацијата со професорите координатори, кои се именуваат за секој ученик.
- Ние имаме долгогодишно искуство со организирање на стручното образование. Последната година има зголемен интерес кај учениците за нашата практична настава. Но проблемот се однесува со покривањето на финансиските трошоци за превозот или за сместувањето за учениците од руралните средини. Затоа, сме принудени и да ги одбиеме за следење на практичните обуки во периодот кога учениците не одат на настава, изјави Јаневска.
Анита Атанасовска од Занаетчиската комора на Скопје го потенцираше проблемот со покривањето на финансискиот надомест за учениците кои следат обуки. Таа побара да се одобрат соодветни бенифиции за занаетчиите кои учествуваат во системот на дуално образование. Силвана Космач од ЕВН Македонија се осврна на проблемот со „инклузивноста“ на учениците во процесот на работа, поради послабите стручни познавања кои ги стекнуваат во текот на образовниот процес, а кои се потребни за работните позиции како електротехничар и електромонтер.
Габриела Кулебанова од Центарот за микро, мали и средни претпријатија посочи на потребата од поголема стручна обученост на професортите, кои исто така треба да бидат добро запознаени со производниот процес на компанијата. Таа укажа и на законски недоречености со ангажирањето на учениците во дуалното образование со Законот за работни односи.
Министерката за образование и наука Весна Јаневска присуствуваше на состанокот на членките на Комората за да ги слушне нивните предлози бидејќи, како што рече, бизнис-заедницата е исклучително значајна во градењето кадар подготвен за пазарот на трудот. Особено сега кога е во тек изработката на законот за стручно образование и обука со кој, меѓу другото, системски треба да се уреди и дуалното образование за кое постои сѐ поголем интерес.