Европската Унија се обидува да дефинира што ќе се смета за производ „Произведено во Европа“ во иднина, но земјите-членки сериозно се разликуваат околу тоа колку широко треба да се толкува тој термин.
Дискусијата е дел од Законот за индустриско забрзување, со кој Брисел сака да им даде предност на европските производители во јавните набавки и во распределбата на субвенциите, особено во стратешките сектори како што се електричните возила, обновливата енергија и другите технологии со ниски емисии.
Целта е европските јавни пари да поттикнат поголемо производство во Европа и да ја намалат зависноста од странска, особено кинеска, конкуренција.
Главниот спор е околу тоа дали „Произведено во Европа“ треба да биде речиси исклучиво резервирано за земјите од ЕУ или дали земјите што се тесно поврзани со Унијата преку трговија и производство треба да се приклучат и на системот.
Франција се залага за потесен модел, според кој сите 27 членки на ЕУ би се земале како почетна точка.
Германија предлага поширок концепт на „Произведено со Европа“, кој би вклучил некои тесно поврзани земји, како што се Норвешка, Исланд, Лихтенштајн и Швајцарија, како и Велика Британија.
Европската комисија во моментов е помеѓу тие пристапи. Нејзината идеја е дека почетната листа треба да биде релативно широка и да ги вклучува речиси сите партнери со кои ЕУ има договори за слободна трговија или јавни набавки, со можност одредени земји подоцна да бидат исклучени.
Ова би ја заштитило европската индустрија, но би избегнало нејзино исклучување од меѓународните синџири на снабдување што им се потребни на многу европски компании.
Разликите меѓу членовите произлегуваат од различни економски интереси.
Поточно, Шпанија сака да ја ограничи можноста компаниите од трети земји да ги искористат европските придобивки со префрлање на производството во земји како Мароко или Турција. Стравот на Мадрид е дека кинеските производители би можеле да отворат фабрики во тие земји, а потоа, според одредени правила, да добијат пристап до европски субвенции и јавни работни места. Во исто време, шпанската индустрија веќе силно ги поврза производствените синџири со тие пазари.
Германија има поинаков проблем. Нејзината индустрија е длабоко поврзана со меѓународните производствени синџири, вклучително и Кина, па затоа Берлин се плаши дека премногу рестриктивните правила би можеле да го нарушат снабдувањето и да предизвикаат трговски контрамерки.
Германските производители на автомобили веќе имаат големо присуство во Кина, иако губат пазарен удел таму, особено поради зголемената конкуренција од домашните производители на електрични автомобили. Затоа Германија сака ЕУ да ги намали своите стратешки зависности, но без да се затвори за важни партнери.
Во таа дискусија, особено беше истакнато прашањето за Велика Британија.
Франција верува дека британските компании не треба автоматски да добиваат ист третман како производителите од ЕУ, додека Германија и некои нордиски земји сакаат Лондон да биде вклучен под услов на реципроцитет.
Велика Британија стравува дека нејзините компании би можеле да бидат изоставени од европските јавни набавки и субвенции во области како што се електричните возила и чистите технологии, и затоа се обидува да го реши статусот на своите производители преку нов договор со ЕУ.
Конечните правила сè уште не се договорени, а дефиницијата за „Произведено во Европа“ ќе биде едно од најтешките прашања на преговорите. Советот на ЕУ и Европскиот парламент сè уште не се согласиле за позициите, додека Ирска, која претседава со преговорите меѓу земјите-членки, се надева дека ќе се согласи за Законот за индустриско забрзување до декември.
Полска и другите членки предупредуваат дека сè уште е рано да се каже кои трети земји ќе бидат вклучени, што значи дека борбата нема да биде само за заштита на европската индустрија, туку и за тоа колку отворено ќе остане идното европско производство за глобалните партнери, пренесува Б92.
Фото Економија и бизнис
