Историски ниското ниво на водата на Дунав во Европа, за кое научниците велат дека е во голема мера последица на климатските промени, донесе и бројни тврдења на социјалните мрежи дека овој феномен е резултат на работата на центрите за податоци.
Сепак, потрошувачката на вода на овие центри имала минимално влијание врз нивото на водата на Дунав, објаснува екологот Мартин Пуш, кој до неодамна работел во Институтот за екологија на слатки води во Берлин.
Тврдењата дека речните корита се суви затоа што центрите за податоци ја „пијат“ вода, Пуш ги нарекува „глупости“.
„Реката станува поплитка поради климатските промени, а нивото на водата било под влијание и на фактот дека топењето на глечерите во Алпите испарило во атмосферата пред да стигне до реките“, изјави Пуш за Би-Би-Си на српски јазик.
Долги редови компјутерски сервери во големи објекти – центри за податоци, од кои некои се со големина на неколку фудбалски игралишта, ја обработуваат целата онлајн активност, а им е потребна вода за ладење поради огромната количина на електрична енергија што ја користат.
Германија е лидер во Европа по бројот на изградени центри за податоци – има повеќе од 500 од нив, Шпанија се приближува кон неа.
Изворот на Дунав е во Германија, на планината Црна Шума, а центрите за податоци се градат претежно во областа Франкфурт-Рајна-Мајна, околу 300 километри од Дунав.
На Балканот, има центар во Крагуевац, Србија, а Хрватска најавува негова изградба.
„Центрите за податоци со вештачка интелигенција не го испиле Дунав“, вели Дејвид Митон, инвеститор и истражувач на Универзитетот во Оксфорд, кој се фокусира на одржливо пресметување и алатки за развивачи.
Според него, актуелната криза е комбинација од долготрајна топлина, недоволни врнежи од дожд и помалку истекување во речниот слив.
„Индустријата како корисник треба да продолжи да открива начини за намалување на потрошувачката на вода, но да ја проценува вистинската врз основа на мерливи докази на лице место, а не на шпекулации“, вели Митон во одговор до Би-Би-Си на српски јазик.
Глобалната потрошувачка на енергија во центрите за податоци во 2025 година изнесуваше околу 448 теравати (448 милијарди киловати) и може да се дуплира за пет години.
Центрите за податоци низ целиот свет потрошија приближно 4,5 милијарди литри вода во 2025 година, а до 2030 година може да достигне 9,3 милијарди, според Обединетите нации (ОН).
Во 2024 година, центрите за податоци и помалите капацитети за информатичка технологија (ИТ) во Германија потрошија 20 милијарди киловати, што е четири проценти од вкупната потрошувачка во целата земја, според податоците од Министерството за економија и клима.
Има сè помалку вода што ја „храни“ реката.
За да разбере како климатските промени влијаат на протокот на река што тече низ 10 држави, Мартин… Пуш го објаснува тоа со терминот евапотранспирација.
Тоа е процес во кој водата од водата и ледените површини (реки, езера, мориња), почвата и вегетацијата испарува во атмосферата.
Дунав „прима“ просечно 1.500 милиметри врнежи (дожд и снег) годишно по целата своја должина, објаснува Пуш.
„Околу 800 милиметри вода испаруваат од површината на водата, но и од вегетацијата, што значи дека 76 проценти од водата што ја прима Дунав исчезнува поради евапотранспирацијата, а остатокот стигнува до делтата во Црното Море“, вели тој.
И овој процес со комплицирано име трпи последици поради климатските промени.
Летата стануваат потопли, а растенијата губат сè повеќе вода поради високите температури.
Ова значи дека сè повеќе вода испарува од површината во воздухот, истакнува Пуш.
Количината на вода за „хранење“ на реката се намалила од 240 милиметри на 160, според податоците што ги има.
„Влијанието на центрите за податоци врз нивото на Дунав е 1.500 пати помало од тој процес“, тврди Пуш.
Како вештачката интелигенција ја користи водата?
Луѓето испраќаат повеќе од милијарда пораки до чет-ботови секој ден.
За секоја испратена порака, како и за одговорот на тие инструкции, се троши вода.
Индустријата за вештачка интелигенција годишно ќе троши четири до шест пати повеќе вода од цела Данска до 2027 година, според студија на американски универзитетски професори во Калифорнија и Тексас.
„Колку повеќе вештачка интелигенција користиме, толку повеќе вода користиме“, вели Шаолеи Рен од Универзитетот во Калифорнија, Риверсајд, и еден од авторите на студијата.
Центрите за податоци што ја обработуваат целата онлајн активност се загреваат додека електричната енергија поминува низ компјутерите.
Системите за ладење често користат вода, обично чиста, вода за пиење.
Меѓународната агенција за енергија (IEA) проценува дека едно барање за ChatGPT – алатка за вештачка интелигенција – користи речиси десет пати повеќе електрична енергија отколку едно пребарување на Google, пишува BBC на српски јазик.
Фото Економија и бизнис
