Финансии / Банкарство

Анализа: Биланс на инвестициски фондови

22.11.2022г.

Инвестициските фондови, иако можеби со огромно задоцнување, почнуваат да бидат од круцијално значење за економската и финансиска структура на државата во целина. Причините за “задоцнетото” утврдување во корпоративната  финансиска номенклатура може да ги бараме во недоволно развиениот финансиски свет, недостигот на развиен пазар на капитал, скромната големина на берзата, недоволната финансиска писменост на населението и сл. Сепак, кога веќе ги имаме, редно е подетално да ги анализираме групните податоци на секторот, а секако тоа ќе го направиме со помош на податоци од статистичкиот портал на НБРМ, во скратена форма согласно нашите потреби и притоа анализирајќи пресеци од К2 за периодот од 2018-2022 година.

Клучното прашање што ќе се обидеме да го одговориме е како инвестициските фондови го исполнуваат равенството средства = капитал + обврски. 

1. Од синтетичкиот биланс може да забележеме дека вкупните средства на инвестициските фондови се во континуиран пораст во анализираниот период.  Притоа, најголем годишен пораст е остварен во 2020 година, а  во анализираните квартали од последните 2 години евидентен е нивниот трикратен пад. 

Сепак, кога станува збор за нивото на вкупни средства, таму ситуацијата е поразлична. Имено, од ниво 6.304 милиони денари во К2 2018 година, пораснале на ниво од 10.709 милиони мкд во К2 оваа година. Кумулативниот пораст за последните 4 години изнесува 4.405 милиони мкд, или просечниот годишен пораст бил повеќе од 1.101 милиони мкд.

 

2. Депозитите како инструменти каде се пласирани средствата на инвестиционите фондови зафаќаат значителна пропорција. Но, изминативе 4 години се одличен пример преку кој може да се долови атрактивноста на овој производ. Имено, ако во К2 2008 учеството на депозитите во вкупните средства било 50%, тоа ниво во К2 2022 година е доведено до 23%.

Ваквите движења во одредена мера се детерминирани од законските регулативи, а главниот катализатор на процесот е нивото на каматните стапки, со што бројките се во согласност со пазарните услови.

 

3. Хартиите од вредност различни од акции се вториот елемент во структурата. Кај нив во анализираниот период се забележува позитивен пораст, со тоа што главно овие пласирања се одвиваат на странски пазари во странска валута. Процентуалното ниво низ сите овие 4 години било околу 80%, со еден екстрем во 2019 година, кога ваквите позиции учествувале со 70%. 

 

4. Пласирањето на средствата во акции и останат сопственички капитал почнуваат да заземаат примарна позиција во одлуките на менаџментот на инвестициските фондови. Покрепено со бројки ситуацијата е следна: 

Значителниот процентуален пораст во последните 2 години се одразува и врз апсолутното ниво, па така вториот квартал од 2022 година е затворен со вложувања во оваа категорија од 5.045 милиони мкд. И кај оваа категорија тенденцијата е вложувањата да бидат во странство, а особено тоа е изразено оваа година кога соодносот изнесува 73/27, додека за споредба во К2 2018 година соодносот помеѓу пласмани во странска валута и денари беше 55/45.

 

5. Бидејќи износи на страната на обврските скоро и да не постојат, равенството се израмнува преку капиталните сметки. Имено, доминантно учество имаат сопственичките вложувања кои достигнаа ниво од 9.121 милиони мкд, додека остатокот се надополнува со задржаната добивка(која е во пораст секоја година и достигна ниво од 1.408 милиони мкд во К2 2022 година) и добивката од тековната година(која последниот квартал е најмала во износ од само 91 милион мкд, но сепак е подобра ситуација од негативниот резултат остварен во К2 2020 година). 

На крајот, можеме да заклучиме дека пазарот на инвестициските фондови има голем потенцијал и дека во изминатиов период добро се управувани финансиските структури. Можеби иницијалната каписла за дополнителна пенетрација на овој сегмент ќе биде влез на нов крупен странски инвестициски фонд или промената на перцепцијата на новите генерации.


(Редакција Е&Б)

ПРЕПОРАЧАНО