Општество

Камберова: ПИТА

Сузана Камберова

Авторот е доктор по медицина

„Докторке, еј докторке!“
Ги вовлекувам рацете во џебовите од капутот и го забрзувам чекорот прашувајќи се дали ми е мене упатен овој повик. Излезена сум на пауза и брзам да купам неколку ситници од пазарот пред да се вратам на работа. Без особен ентузијазам, фрлам поглед преку рамото да видам кој ме довикува.

Ваквото обраќање обично води до чудни средби при кои доаѓа до непријатно покажување на делови од телото на соговорникот со барање да ја „ѕирнам“ кожата. Кој крева блуза, кој покажува нозе, раце, некои бараат да им гледам и во уста, а потоа следуваат блиц прашања со цел да се добие „дијагноза од нога“. Денес посакувам сето тоа да го избегнам. Изморена сум и занесена во сопствените мисли.
Недалеку, на една клупа, здогледувам двајца повозрасни луѓе. Едниот од нив ми мафта и ме довикува.
Го препознавам. На времето беше шеф на ресторан во еден голем, и тогаш модерен, скопски хотел. Го паметам од разни свечености на кои сум присуствувала. Тој и екипата, спастрени и дотерани во елегантни, темносини униформи, по сите хотелиерски норми и протоколи, со ведрина, радост и професионалност достојна за почит, со леснотија се движат околу гостите, внатре-надвор од салата, послужуваат, организираат, анимираат.
И сè тече како подмачкано. Задоволни гости, задоволен персонал, убави поводи, среќни и насмеани луѓе.
Шефот секогаш беше светнат во лицето и вечно насмеан.
Тој беше на должност и на мојата свадба. Тогаш за последен пат го видов во служба. Застанат гордо, исправен и претставителен до шведската маса уметнички декорирана со кулинарски ремек-дела, личеше како тој да се жени. Знаеше искрено да ужива во туѓата радост како да е негова.
Мојата тетка и нивна претпоставена беше заслужна за сета таа професионалност на дело. Така јас станав фамилијарна со целата екипа од ресторанот.
Ех, времиња! Сето тоа како да припаѓаше на некој друг свет.
Од таа мајска вечер многу вода протече под мостовите на Скопје.
Сликите на среќните времиња избледеа и исчезнаа без трага во магливите нови утра кои донесоа нов живот.
Пред десетина години, по долго време, го сретнав во болницата каде што работев. Го беше донел стариот татко на лекување. Веднаш ме препозна. Ми раскажуваше за промените. Од работата, од сиот тој сјај и скопски гламур ништо не останало, рече.
Дошла транзицијата, приватизацијата, капитализмот. Нови газди, едни, други. Отпуштања. Борби за профит. Грди работи. Тој веќе не работи. Никому не му е потребен, ни тој ни неговата стручност и обученост.
Ја беше загубил онаа ведрина и сјај. Ја немаше веќе сината униформа, лесните, бесшумни чекори по длабокиот, сомотест килим, вртењето на петицата околу столот и наклонот на танчер додека со салфета преку рака сипува шампањ во чашите под блескавите светла од стаклените лустери.
Наместо тоа пред мене стоеше уморен, остарен човек со бледа насмевка на која ѝ недостасуваше по некој заб.
„Докторке, дојди ваму!“, го гледам сега повторно како ме довикува од клупата. Колебливо и неволно, полека се приближувам.
Ме претстави на човекот крај себе. Му објаснува која сум. Разменуваме неколку културни фрази. Јас потоа се извинувам. Се брзам, немам многу време. Сакам да се поздравам и да заминам.
„Чекај“, ми вели тој, „имам нешто за тебе.“
Брцка во згужваната, платнена торба во скутот.
„Не треба ништо“, се обидувам јас да се извлечам од оваа чудна ситуација во која не знам ни како се најдов.
„Не, почекај, сакам нешто да ти дадам“, тој е упорен и забрзано пребарува по торбулето.
Што ли тоа ќе ми даде?, се прашувам збунето. Ништо не ми е јасно.
„Јадеш ли благо?“, ме прашува.
„Јадам“, одговарам. „Ама навистина ништо не треба“, се обидувам повторно.
Тој не се откажува.
„Земи, еве земи“, најпосле вади едно стуткано кесуле во кое има нешто завиткано во фолија.
„Убаво е, ќе видиш“, ми го подава и се насмевнува.
Збунета, немајќи каде, го прифаќам овој „подарок“ и несигурно му се заблагодарувам.
Се поздравивме и јас си продолжив по патот. Тој се смешка и од клупата ми мафта со раката за поздрав.
Пристигнав на работа со кесулето во рака. Не знам што да правам со него. Најпосле ја одмотувам фолијата. Во неа има две парченца пита со јаболка. Едно цело, едно пресечено на половина.
Ова е веројатно неговата ужинка, си мислам. Тој ми го дал својот оброк. Ѝ раскажувам на сестрата што ми се случи. Ја нудам да проба од питата. Таа несигурно гледа во кесулето: Чие е, чисто ли е, кај било досега? Ѝ ги читам овие прашања во очите додека одречно одмавнува со главата.
Гледам и јас во питата што ја држам во раце. Си мислам, колку пати во животот ќе се случи некој да ни го подари единственото вредно нешто што го поседува во моментот? Онака, без интерес, само со добра мисла и чисто срце? Дури и кога тоа не ни е потребно. И што ќе направиме ние со таквиот дар?
Кога вака ги согледав работите, сè стана јасно. Не постои тука дилема.
Таков подарок никако не смее да се одбие. Едноставно, не се отфрла.
И така седнав јас, и сакала не сакала ја изедов таа пита.
Можам да кажам, беше превкусна.
Имаше неповторлив вкус на среќни спомени.

***

Никогаш повеќе не го сретнав шефот на салата.
Понекогаш размислувам за него. Општествените промени, новото време и новите генерации, отуѓени и дистанцирани, на овој човек неправедно и предвреме му ја одземаа можноста да дава и да разменува добрина и радост со луѓето, а тој беше навикнат на тоа благодарејќи на работата што ја работеше. Тоа го исполнуваше, правеше да се чувствува некој, му беше живот. Во себе ја гушеше тагата по изгубеното и потребата за давање и делење на среќата.
Немајќи избор ниту многу пригоди, при нашата случајна средба, тој сепак некако се снајде. Го разбирав. Јас него, како и тој мене, го потсеќав на времињата и на животот што го знаевме некогаш, топол, братски, другарски.
Како двајца изгнаници, кои по долги години се сретнале ненадејно во негостопримлива туѓина, ние ја поделивме питата.
А тоа можеби и не беше само пита, туку реликвија од времето на љубов кое еднаш го делевме како заедничка татковина.


(Економија и бизнис, печатено издание, декември 2021/јануари2022)

 

ПРЕПОРАЧАНО