Финансии / Банкарство

130/30 инвестициска стратегија на интернационалните хеџ-фондови

Дејан Јанчевски

Авторот е економист

Во 2019 година Македонија премина во втората фаза од Спогодбата за стабилизација и асоцијација со што на правните и физичките лица им се олесни пристапот до меѓународните финансиски пазари. Со тоа нашава држава го зголеми нивото на хармонизација со европските стандарди, односно започна да го применува едно од основните начела врз кои се заснова слободниот пазар на ЕУ, а тоа е либерализација на протокот на капитал. Иако одлуката за инвестирање е исклучиво врз основа на сопствено убедување и проценка, сепак НБРСМ спроведува редовни анализи за нивото на „излеан“ капитал, надвор од границите на македонската финансиска структура. Таквите анализи се прикажани преку статистичкиот веб-портал и се достапни за пошироката јавност. Од расположливите податоци за пресекот 30.6.2020 година може да се извлечат следниве заклучоци:
- Вкупното ниво на портфолио инвестициите на резиденти во странски хартии од вредност изнесува 402,25 милиони евра.
- Најголемо учество имаат инвестициите кон САД во износ од 284,14 милиони евра или 70,63 % од вкупните инвестиции.
- Кон големата четворка се приклучуваат Германија со 40,78 милиони евра, Франција со 14,10 милиони евра и Австрија со 11,93 милиони евра. Вкупните инвестиции во овие 4 држави сочинуваат 87,24 % од вкупните странски вложувања.
Иако никогаш нема да имаме статистички податок за тоа каде се инвестирани овие средства, дали тоа се инвестиции директно на странска берза, дали тоа се инвестиции во пензиски или инвестициски фондови, банкарски депозити, обврзници или хеџ-фондови, заклучокот е дека тие можеле да бидат вбризгани во националната економија и да придонесат за зголемување на БДП. Ако можностите за нивно домашно користење се изгубени, сепак едукацијата на домашните инвеститори треба да биде во континуитет бидејќи во иднина истите средства може да се вратат повторно во Македонија. Оттаму акцентот ќе биде во насока на подигнување на свеста за можниот ризик од вложувањата во различни хеџ-фондови.

Стриктно дефинирана дефиниција за хеџ-фонд речиси и да не постои, односно постојат илјадници различни начини на дефинирање. Поради тоа, за да може да се сфати што се хеџ-фондовите, ќе диференцираме неколку нивни карактеристики:
1. Тие најчесто се тајни, односно немаат голема репутација во јавноста. За нив се дознава од внатрешни кругови и препораки, иако не ретки се случаите каде што маркетингот е еден од клучните концепти на новоформираните хеџ-фондови.
2. Најчесто се раководени од 1 сопственик или се сестра компанија на некоја финансиска куќа и во голем дел од случаите тие се географски сместени во некоја од оф-шор дестинациите.
3. Надоврзувајќи се на претходниот став, тие подлежат на ниско ниво на регулација, што не значи дека се нелегални.
4. Имаат ниска стапка на ликвидност, односно многу е веројатно дека нема да може да ги исплатат вложените средства на прв повик.
5. Имаат високи провизии и следат стратегии на инвестирање кои не се јавно достапни.

Всушност, последнава точка за инвестициската стратегија е можеби клучниот елемент во комплексниот систем на функционирање. Од определбата во што и како хеџ-фондот ќе ги инвестира кумулираните средства зависи и исходот за евентуална капитална добивка на инвеститорот. Иако, како што напоменавме, стратегиите се тајни, непознати за јавноста и ги има во огромен број, сепак од пренесените искуства на познатите инвеститори може да се заклучи дека 130/30 стратегијата, надоврзана со поседувањето на портфолио во кое има долга и кратка позиција, е една од основните начини за максимизирање на приносот.
Примeрите за нејзино правилно функционирање може да се најдат кај Џорџ Сорос кој во раните деведесетти години се обложуваше против британската парична единица, односно заземаше кратка позиција и го победи пазарот. Исто така познатиот инвеститор Ворен Бафет во почетокот на својата кариера преку заземање на кратки позиции успеа да го хеџира своето долго портфолио. Клучните елементи во оваа стратегија се долгата и кратката позиција. Долга позиција означува купување на удели (акции, обврзници и сл.) при што се очекува цената да порасне, додека кратка позиција означува продажба на позајмени удели за кои се верува дека цената во иднина ќе оди надолу.

Основата на 130/30 стратегијата е објаснета преку следниов хипотетички пример:
1. Менаџментот на еден хеџ-фонд решава да инвестира 100 000 ЕУР (100 % од планираната инвестиција) во акции со долга позиција, односно ги купува со надеж нивната цена да порасне и да ги продаде за одреден временски период, притоа остварувајќи профит.
2. Од друга страна, очекувањата за одредени акции се дека нивната цена ќе има надолна линија. Бидејќи сите расположливи средства се веќе инвестирани, хеџ-фондот позајмува акции од одреден фонд (пензиски или инвестициски) во износ од 33 000 ЕУР или 30 % од иницијалниот влог. Овие акции ќе треба да ги врати кон првичниот сопственик плус одреден процент за камата/провизија.
3. Овие акции, во согласност со очекувањата за пад на цената, веднаш се продаваат на слободен пазар со што се зголемуваат расположливите средства. Новите средства се додаваат кон првично инвестираните и сега салдото таму изнесува 133 000 ЕУР, односно хеџ-фондот има портфолио од 130 % долга позиција и 30 % кратка позиција.
Со ова иницијалните 100 000 ЕУР станаа 166 000 ЕУР. Следниот чекор во стратегијата е реализација на пад на цената на позајмените/продадените акции, нивно купување/реоткупување од слободниот пазар и враќање кон првичниот сопственик. Разликата во цената е профитот за хеџ-фондот намален за платената провизија.
Иако навидум изгледа едноставно, сепак веројатноста да се промаши очекуваниот исход е голема. Доколку цената на акциите се движи нагоре, тогаш фондот нема да биде во можност да ја испорача обврската за враќање на акциите и неговата структура е нарушена. Во таква ситуација може и евентуалниот профит од долгите позиции да не биде доволен за покривање на загубите, а сето тоа води кон штета на поединечните инвеститори. Оттаму треба многу внимателно да се анализира и да се определува за одредена инвестиција, но исто така законодавните системи мора да дадат поддршка за зголемено ниво на регулација и мониторинг за ваквите инвестициски компании.


(Економија и бизнис, печатено издание март 2021г)

 

ПРЕПОРАЧАНО