Обезбедувањето критични минерали веќе не е само прашање за приватниот сектор. Владите ширум светот директно се вклучуваат во рударските проекти, преку финансирање, договори и административна поддршка, со цел да обезбедат сигурни синџири на снабдување со минерали од стратешко значење.
Според анализите на специјализирани медиуми, ваквиот пристап станува сè позастапен бидејќи расте глобалната потреба од критични суровини. Во исто време, Македонија има потенцијал, но само ограничен број активни проекти во оваа област.
Во фокусот е Иловица–Штука, проект за производство на бакар кој, според инвеститорот, би можел да има долгорочен економски придонес за државата и локалната економија. Предвидениот животен век на рудникот е околу 23 години, при што се очекуваат ефекти врз БДП-то, државните приходи и вработувањето.
Втората стратешка можност е антимонот. Во североисточниот дел на земјата, во близина на Крива Паланка, во тек се детални геолошки истражувања за неговото присуство. Финансирањето доаѓа од американското Министерство за енергетика, во рамки на Стратешкиот дијалог меѓу Македонија и САД.
Инаку, дебатата на глобално ниво околу снабдувањето со критичните минерали дополнително се засили откако во февруари годинава американскиот претседател Доналд Трамп го објави лансирањето на проектот „Трезор“, кој претставува стратешка државна залиха на критични минерали поддржана со 12 милијарди долари. Целта е да се заштитат американските производители од прекини во снабдувањето, бидејќи САД ги забрзуваат напорите за намалување на зависноста од кинеските метали.
По објавата на „Трезор“, американската администрација соопшти дека потпишала или одобрила десетици меѓународни рамковни и проектни договори, односно вкупно околу 160 договори поврзани со минерали во вредност од близу 40 милијарди долари од јануари 2025-тата година, според Fastmarkets.
Според адвокатката Ребека Сејдл Инглсби, вклучувањето на државата сè повеќе добива форми кои некогаш првенствено се поврзуваа со приватните инвеститори, вклучувајќи ги акциите, ценовните минимуми и долгорочните договори за откуп.
„Владата не дејствува само како заемодавател. Владите сè повеќе стануваат „учесници во договорите“ во проектите. Во САД федералната поддршка еволуира од обезбедување заеми и друга финансиска помош во мешан модел во кој јавниот капитал може да стои директно покрај приватните инвеститори. Владата повеќе не само што ги поддржува овие договори, Владата сега е на масата како странка“, оценува Сејдл Инглсби.
Според анализата, ваквата промена означува значајна промена во финансискиот пејзаж во рударството, особено за оние кои развиваат проекти за критични минерали. Вашингтон распоредува инвестиции во акции, заеми и други механизми додека се стреми да го забрза домашниот капацитет за рударство, преработка и производство и да ја намали зависноста од Кина.
„Сега доаѓаме до проблемот со физиката, а не со политиката. Не можете да очекувате фабрика за магнети да започне со работа за единаесет месеци. Капиталот е тука, намерата е тука, но изградбата на вистински капацитет за преработка трае со години“, вели адвокатката.
Ваквото ограничување може да одреди колку брзо новиот модел на развој на критични минерали поддржан од владата ќе се претвори во производство. Сепак, за рударите, финансиската средина веќе е променета. Таа промена доаѓа во време кога САД и нивните сојузници се тркаат да воспостават алтернативни резерви на минерали што се користат во одбранбените системи, полупроводниците, енергетските технологии и напредното производство.
(комерцијална објава)
