Во Хрватска се подготвува нов Закон за закуп кој треба да стапи на сила во 2027 година. Целта на законот е да се воведат појасни правила и да се обезбеди поголема безбедност и за закупувачите и за сопствениците на недвижности. Клучните промени вклучуваат воведување минимален отказен рок од три месеци и задолжително формализирање на договорите кај нотар, како и ограничување на зголемувањето на закупнината.
Директорот на Дирекцијата за спроведување на станбената политика, Томислав Јукиќ, рече дека на Хрватска физички не ѝ недостасуваат недвижности, туку станови што се достапни на пазарот. Тој објаснува дека недвижностите сè повеќе се купуваат како инвестиција и дека сопствениците немаат интерес да ги пласираат на пазарот.
„Ова е тешко да се надмине во капитализмот и државата нема многу големи механизми за ова, освен оданочувањето, што е во надлежност на единиците на локалната самоуправа“, рече Јукиќ.
Сегашниот Закон за закуп на станови е во сила од 1996 година, кога пазарната кирија не беше ни приближно толку развиена како што е денес.
Јукиќ истакна дека пазарот значително се променил во последните 30 години и дека е потребно дополнително да се регулираат односите меѓу сопствениците и закупувачите.
Целта, додаде тој, е да се охрабрат сопствениците да ги стават празните имоти на пазарот, а воедно да им се обезбеди поголема правна сигурност. Еден од инструментите што веќе постојат е програма во која APN ги презема становите од сопствениците и ги издава под наем.
Една од поважните промени се однесува на договорите склучени на неопределено време. Според Јукиќ, сегашниот закон пропишува ограничени причини поради кои сопственикот може да го раскине таков договор, па затоа на сопствениците на недвижности често им се советува да ги избегнуваат. Новиот закон ќе им овозможи на сопствениците да ги раскинат договорите на неопределено време, но со пропишани отказни рокови.
„Најкраткиот можен договорен отказен рок е три месеци. Доколку отказниот рок не е предвиден во договорот, тогаш може да трае од шест месеци до година и пол, во зависност од тоа дали во домаќинството живеат малолетни деца и колку долго траел претходниот договор за закуп“, објасни Јукиќ.
Новина треба да биде и задолжителната солемнизација на договорот кај нотар. Ова треба да ја забрза постапката за иселување во случаи кога закупецот не сака да го напушти станот по истекот на договорот.
„Досега, ако сакавте да го ослободите станот од луѓе и предмети, прво мораше да одите на граѓанска постапка, а потоа на извршна постапка. Со солемнизација на договорот, ја елиминираме потребата од граѓанска постапка во повеќе од 90 проценти од случаите. Со таков договор, веднаш можете да одите на извршна постапка“, рече Јукиќ.
Трошокот за солемнизација би го сносел станодавецот и би изнесувал помеѓу 50 и 150 евра, во зависност од износот на закупнината и времетраењето на договорот. На пример, за кирија од 600 евра, формализирањето на траен договор би чинело околу 110 евра.
Јукиќ нагласи дека случаите во кои станарите не плаќаат кирија или одбиваат да го напуштат станот не се вообичаени, но тие создаваат негативна слика во јавноста.
„Еден таков случај создава многу лоша перцепција во јавноста. Сакаме да ги елиминираме овие инциденти со закон за да не се создаде лоша перцепција“, рече тој. Посебна заштита е обезбедена за семејствата со малолетни деца во ситуации кога договорот е раскинат без вина на станарот. Сепак, страните сè уште ќе можат поинаку да ги договорат отказните рокови во договорот.
Кога станува збор за односот помеѓу туристичкиот и долгорочниот изнајмување, Јукиќ потсети на промените што веќе се воведени со други закони. Единиците на локалната самоуправа добија можност да одредуваат станбени зони, да следат каде има недостиг на станови и да го ограничат издавањето нови дозволи за станови. Сосопствениците во станбените згради исто така добија право да одлучуваат за туристички изнајмувања.
„Овие две мерки досега даваат доста добри резултати“, заклучи Јукиќ.
Една од поважните вести е ограничувањето на зголемувањето на киријата. Според предлогот, киријата може да се зголемува еднаш годишно, а зголемувањето не треба да биде поголемо од стапката на раст на цените на станбените недвижности.
Целта, како што е објаснето, е да им се даде на закупците поголема правна сигурност и да се спречат ситуации во кои цената на киријата се менува произволно или без јасни правила, пренесува Индекс.хр.
Фото Економија и бизнис
