Вести
Анализа на УНИЦЕФ: Седумдесет и три проценти од децата се подложени на насилна дисциплина во домот
05.05.2025
Седумдесет и три проценти од децата се подложени на насилна дисциплина во домот, а најдискриминираните деца се од ромската популација, е заклучок од денешната презентација на клучните наоди од Анализата на УНИЦЕФ за ситуацијата на децата и адолесцентите и на Заклучните согледувања на Комитетот за правата на детето, што се одржа во Собранието.
Силвија Ќијаручи, заменик-претставничка на УНИЦЕФ при презентацијата истакна дека седумдесет и три проценти од децата се подложени на насилна дисциплина во домот - физичка агресија или психолошко насилство. Нагласи дека насилните методи на дисциплина се со речиси со највисока стапка во регионот и се повисоки кај момчињата, децата со попреченост децата Роми.
- Речиси слична е состојбата и во пошироката Европа – еден од пет адолесценти во училиштата пријавиле дека претпреле булинг – врсничко насилство и овој тип на насилство е во подем поради се почестото користење на паметните телефони и социјалните медиуми. Уште една форма на насилство се малолетните бракови кои што се на второ највисоко ниво во Европа и има многу мала промена во изминатите 20 години, многу е висока стапката кај девојчињата Роми а се позастапени кај семејства од посиромашна средина – една од пет млади жени од најнискиот квинтил стапува во брак пред 18 години. Комитетот за правата на детето констатира препорака во оваа областа – недоволен протокол и ограничена соработка меѓу институциите кога станува збор за третирање и спречување на насилството против децата, зголемување на бројот на социјални работници што би работеле со деца во ризик и зголемување на задолжителното пријавување на насилството врз децата, како и зајакнување на методите за позитивна дисциплина, рече таа.
Во анализата на УНИЦЕФ се посочува дека само едно од три деца до возраст од 14 години ги постигнува основните вештини за читање и математика и наука.
- Процентот на деца кои постигнуваат ниско ниво на длабинско знаење е повеќе од двојно во споредба со другите земји од ОЕЦД. Ако го погледнеме овој диспаритет од позитивна страна, немаме голем родов диспаритет помеѓу момчињата и девојчињата. Девојчињата во Северна Македонија имаат склоност да бидат подобри и во математика и во читање. Но, има значајни социо-економски диспаритети, при што децата од најбогатиот квинтил значајно се подобри во споредба со оние што се од најсиромашниот квинтил, а има и диспаритет по однос на етничка основа. Помалку од половина од децата се запишани во градинка, односно на предучилишно образование, во споредба со европските земји каде што овој процент е многу повисок, а понизок е и од земјите во регионот. И за жал, децата од најсиромашниот квинтил и децата Роми се речиси целосно надвор од предучилишното образование и тоа е многу алармантно затоа што предучилишното образование е акцелератор со кој се запира пренесувањето на интергенеразациската сиромаштија и со кое што дава поддршка за доживотно учење, се вели во анализата.
Просечниот број на часови поминати во училиште од деца во Северна Македонија е најнизок во регионот и, како што беше посочено, тоа е доказ за тоа како моментално училишната мрежа не е прилагодена на потребите на земјата, каде популацијата на деца постојано се намалува во последните 20 години.
- Но, работната сила на наставници постојано се зголемува и 80 проценти од јавните расходи во образованието се потрошени за плати и останува многу мал простор за одржување на системот и негово подобрување. Ова води до просечен број на соодносот меѓу учител – дете којшто се намалува, при што имаме 9,7 деца по наставник што е значајно под просекот наодите каде што имаме 15 деца на секој наставник. Една третина од општините имаат просечна големина на паралелка со помалку од 10 деца по паралелка. Комитетот за правата на детето истакнува дека државата потписничка треба да преземе корективна активност за следење на исходите од учењето и да преземе проактивни дејства за да го третира овој деспаритет. Се апелира до земјата дополнително да вложи во предучилишното образование и да поведе сметка дека предучилишните институции се пристапни и до најнепревилигирираните деца, се вели во анализата.
Стандардната стапка поврзана со загадувањето во внатрешни и надворешни услови е над четири пати поголема од просекот во ЕУ и една од највисоките стапки на загадување во регионот.
- Градовите како што се Скопје, Тетово и Битола се соочуваат со праг на безбедност кој го надминува прагот на безбедност на СЗО и тоа над 100 дена во годината, а еден од девет смртни случаи кај доенчињата се препишува на загадениот воздух, а 40 проценти од детските морбидитети се должат на респираторните болести. Комитетот посочува државите да се поттикнуваат да преземаат моментално акција за да се справат со последиците од климатските промени, деградацијата на животната средина, но исто така и мерки за справување со загадувањето на воздухот, се посочува во Анализата на УНИЦЕФ.
Едно на три деца на возраст од 7 до 9 години во земјава се соочува со прекумерна тежина. Во анализата се посочува дека половина од овие деца веќе се класифицирани како дебели, и тоа е највисока стапка во регионот. Во Анализата на УНИЦЕФ се посочува дека само 30 деца под шестмесечна возраст ексклузивно се дојат за разлика со 50 проценти што е целта на СЗО на глобално ниво.
- Само 10 проценти од децата добиваат рано доење во првиот час од раќањето, а тоа е критична заштитна мерка, тоа е заштита и за мајката и за детето. Комитетот препорачува дека земјата треба да распредели доволно ресурси за да се подобрат здравствените услуги за децата, но и да се спроведуваат кампањи за да се намали дебелината, се нагласува во Анализата на УНИЦЕФ.
Лесли Милер, претставничка на УНИЦЕФ во земјава истакна дека ова анализа фрла светлина пред се на диспаритетите, нееднаквостите што постојат во земјата и укажува кои групи на деца се во најголем ризик да заостанат.
Извор/фото МИА