Вести
(Колумна) РЕОСИГУРУВАЊЕТО ВО МАКЕДОНИЈА
Групација на осигурувањето
Весна Ѓорчева, член на Управен одбор, Македонија осигурување, Виена иншуренс груп (Vienna Insurance Group)
Економија и бизнис | печатено издание | ноември 2023г.
По дефиниција реосигурувањето е осигурување на осигурувачот. Осигурувачот го предава вишокот на ризик на реосигурувачот и на тој начин ги обезбедува капиталот и солвентноста преку зголемување на неговата финансиска стабилност при случај на големи штети. Со тоа реосигурувањето ја намалува одговорноста на осигурувачот за поединечни ризици и штетни настани од катастрофален карактер, при исклучително големи штети или при повеќекратни штети во случаи кога акумулацијата на ризик на одредено подрачје зафатено со штетен настан е голема. Воедно, почитувајќи ги принципите за предавање на вишокот на ризик на реосигурувачот, осигурувачот ги зајакнува своите капацитети за прием во осигурување во број и големина на ризици кои самиот ги задржува, презентирајќи ја на тој начин својата конкурентност на пазарот на осигурување.
Реосигурителната дејност во Македонија е регулирана со Законот за супервизија на осигурувањето од 2002 година. Согласно овој закон, друштвата за осигурување треба секоја година да донесат програма за реосигурување за следната година, во зависност од портфолиото на преземени ризици во осигурувањето. Елементи на таа програма се:
• Табела на максимално покритие и
• Основни критериуми за утврдување на највисока можна штета врз основа на присутни околности од значење за ризикот и договореното покритие за нив.
Ако се консултираат извештаите на Агенцијата за супервизија на осигурувањето за друштвата за осигурување на неживот, ќе се забележи незначително намалување на делот од бруто-премиите кој е пренесен од страна на осигурувачите на друштвата за реосигурување за 2022 година, и тоа 22 % наспроти 23 % за 2021 година. Одделни осигурувачи покажуваат големи разлики во делот на преотстапената бруто-премија во реосигурување, па тие проценти се движат во распон од 4,7 % до 53,8 %. Тоа се должи, пред сè, на начинот на кој се пресметува премијата која се преотстапува на реосигурувачите преку годишните договори за реосигурување на портфолијата (treaty), дали пресметките се прават врз основа на максималната сума на осигурување на преотстапените ризици или врз основа на максимална можна штета. Друга причина за ваквите разлики се фронтинг договорите за пооделни ризици каде што најчесто се предава во реосигурување целиот ризик, без задржување на дел од ризикот од страна на осигурувачот. Оваа појава на нашиот осигурителен пазар е многу честа во последниве децении и претставува причина за загриженост затоа што директно влијае на развојот и на осигурувањето и на реосигурувањето како дејности.
Со отворањето спрема странските инвестиции и влегувањето на големите корпорации во нашава држава се отвори и прашањето за прифаќање на глобалните осигурителни програми. Согласно чл. 2 од Законот за супервизија на осигурувањето, полисата за осигурување за сите правни и физички лица на територија на Република Северна Македонија може да биде издадена само од осигурително друштво основано согласно со овој закон. Поради тоа локалните полиси се издаваат од нашите осигурителни компании без задржување на дел од ризикот, а притоа надоместокот за администрирање кој го наплатуваат вообичаено е понизок од светскиот просек кој се движи од 5 % до 10 % од полисираната премија. Бидејќи фронтинг осигурувањата се значаен дел од имотното портфолио на одредени осигурителни компании, тоа нужно доведува до застој во нивниот развој. Ова е од причина што при ваквите трансакции отсуствува улогата на осигурителната компанија како преземач и носител на ризикот, и таа нема потреба од обучени и искусни кадри за прием во осигурувањето. Тие кадри се генератори на развојот преку создавање на подобрени или нови продукти и работни процеси. Ваквата состојба понатаму се аплицира и на целокупниот пазар кој со години не може да прикаже поголем раст кај овие класи на осигурување.
Кај учеството на реосигурувањето во вкупниот годишен надоместок на штети во сегментот осигурување на неживот се гледа значително намалување и тој, во процентен износ, е 10,4 % во 2022 година за разлика од 21,6 % за 2021 година.
Кај надоместокот на штети има влијание изложеноста на целата територија на нашава држава на природните опасности, акумулацијата на ризици на подрачја со различен индекс на изложеност, употребата на софистицирани алатки и точни дата-бази добиени со мапирање на одредени подрачја. Климатските промени кои доведуваат до временски непогоди од катастрофални размери, земјотресите и големите пожари покажуваат нагорни движења и не се предвидува релаксирање на нивното влијание на реосигурителните портфолија на реосигурувачите кои значат нешто во светот на реосигурувањето. Последните нивни настапи, неодамнешниот самит на реосигурувачите во Монте Карло, а сигурно тоа ќе се потврди и деновиве на самитот во Баден-Баден, покажуваат продолжување на трендот на понатамошно зацврстување на цените на реосигурителниот пазар, намалување на нивниот апетит за преземање на ризици од неразвиените или пазарите во развој каков што е нашиов и рестрикции во поглед на ширината на покритието.
Сето ова ќе има влијание на понатамошниот развој не само на реосигурувањето на нашиот осигурителен пазар, туку силно ќе влијае на воспоставување на здрава пракса при приемот во осигурување, пораст на цените на осигурителните производи со соодветно намалување на трошоците, што секако ќе придонесе за намалување на ефектот на мек пазар (soft market) и конечно почеток на вистински раст и развој на пазарот на осигурување во Република Северна Македонија.