Луѓето денес живеат подолго од кога било досега, но една голема нова глобална студија сугерира дека многу од тие дополнителни години сè повеќе се поминуваат во лоша здравствена состојба.
Во текот на изминатиот век, очекуваниот животен век драстично се зголеми и достигна 73,8 години, благодарение на наглото намалување на заразните болести, смртноста кај мајките и децата, како и напредокот во превенцијата и лекувањето на хроничните болести.
Сепак, новото истражување објавено во The Lancet Public Health покажа дека стекнатите години не се нужно поминати во добра здравствена состојба. Бидејќи зголемувањето на очекуваниот животен век во речиси сите 204 анализирани земји и територии ги надмина подобрувањата во очекуваниот здрав животен век, авторите на студијата веруваат дека здравствените системи треба да го префрлат својот фокус од едноставно продолжување на животот кон подобрување на квалитетот на тие дополнителни години, пишува Еуроњуз.
Истражувачите утврдија дека во 2023 година, луѓето ширум светот ќе поминуваат просечно 14,5 проценти од својот живот во лоша здравствена состојба, при што подолгиот животен век сè повеќе ќе биде придружен со незаразни болести, нефатални здравствени состојби и разни форми на попреченост.
Земјите каде што луѓето живеат најдолго, исто така, бележат повеќе години поминати во лоша здравствена состојба, што укажува дека подолгиот животен век го продолжува периодот на болест и инвалидитет во зрелоста, наместо да го одложува за последните години од животот.
Во 2023 година, жителите на најбогатите земји поминале 15,7 проценти од својот живот во лоша здравствена состојба, додека подсахарска Африка имала најмала разлика од девет години.
Холандија забележала најголем апсолутен раст, при што уделот на живот поминат во лоша здравствена состојба се зголемил од 13,2 проценти во 1990 година на 15,7 проценти во 2023 година.
Најголемиот јаз во морбидитетот, односно времетраењето или уделот на живот поминат во лоша здравствена состојба, е забележан во Соединетите Американски Држави, Австралија и Канада.
Спротивно на тоа, жителите на Науру, Соломоновите Острови и Лаос имале најмала разлика во морбидитетот и поминале најмалку години од животот во лоша здравствена состојба.
Авторите на студијата откриле дека здравствените состојби што не доведуваат до смрт се одговорни за 57,4 проценти од глобалниот јаз во морбидитетот, бидејќи го продолжуваат периодот во кој луѓето живеат со попреченост или нарушено здравје.
Меѓу нив, главните причини биле нарушувања на мускулно-скелетниот систем, како што се болка во долниот дел од грбот, ментални нарушувања, болести на сетилата како што е губење на слухот поврзано со возраста, како и ненамерни повреди.
Во земјите со пониски приходи, меѓу водечките причини биле нутритивните дефицити, респираторните инфекции, туберкулозата и занемарените тропски болести.
Студијата идентификувала неколку фактори на ризик, вклучувајќи висок индекс на телесна маса (ИТМ), неухранетост на децата и мајките, употреба на тутун, покачени нивоа на гликоза во крвта на гладно и загадување на воздухот.
Употребата на дрога и прекумерната консумација на алкохол биле меѓу десетте водечки фактори на ризик што придонесуваат за јазот во морбидитетот исклучиво во регионите со високи приходи, додека незаштитениот секс бил издвоен како водечки фактор само во Субсахарска Африка.
„Нашите наоди сугерираат дека идните подобрувања во здравјето на населението ќе дојдат не само од помагањето на луѓето да живеат подолго, туку и од помагањето на луѓето да живеат поздрав живот“, рече водечкиот автор на студијата Кристофер Мареј, директор на Институтот за здравствени метрики и евалуација (IHME) на Медицинскиот факултет на Универзитетот Вашингтон.
„Напредокот во здравото стареење не треба да се мери само според должината на животот, туку и според должината на животот поминат во добро здравје, со поголеми инвестиции во превенција, долгорочно управување со болести и хронично лекување за да се намали бројот на години поминати во лошо здравје“, рече Мареј.
Авторите на студијата наведуваат дека економските модели покажуваат дека подобрувањето на здравјето преку забавување на негативните последици од стареењето може да донесе поголеми финансиски придобивки отколку зголемувањето на животниот век преку елиминирање на поединечните болести.
Фото Економија и бизнис
