Претседателот на САД, Доналд Трамп, предвиде дека војната во Иран ќе „заврши брзо“ и вели дека повеќето луѓе ја „разбираат“ неговата цел да ги запре нуклеарните амбиции на Техеран.
Неговите коментари доаѓаат откако Иран соопшти дека американскиот предлог за завршување на војната „сè уште се разгледува“.
Американскиот весник „Аксиос“ (Axios) објави дека Белата куќа верува дека е блиску до меморандум за разбирање од 14 точки со Иран, кој би можел да постави рамка за подетални нуклеарни преговори. Висок член на иранскиот парламент го отфрли документот како „листа на желби“, додека портпаролот на Министерството за надворешни работи рече дека Техеран ќе ги сподели своите ставови за американскиот предлог со пакистанските медијатори.
Пакистанскиот министер за надворешни работи рече дека неговата земја „се труди да го претвори ова примирје во трајно завршување на војната“.
Во својот извештај, „Аксиос“ го опишува меморандумот како едностраничен документ со 14 точки, кој би можел да постави рамка за подетални нуклеарни преговори. Меѓу предвидените одредби се: суспензија на иранското нуклеарно збогатување, укинување на санкциите и враќање на слободниот транзит низ Ормуската Теснина.
Извештајот се повикува на двајца американски официјални лица и два други извори – сите анонимни – за кои се вели дека се запознаени со прашањето. Овие извори наводно велат дека многу од условите наведени во меморандумот ќе зависат од постигнувањето финален договор. Агенцијата „Ројтерс“ објави дека два извори запознаени со медијацијата меѓу САД и Иран ја потврдиле информацијата првично објавена од „Аксиос“, но предлогот не е јавно објавен.
Говорејќи синоќа на виртуелен предизборен настан, Трамп им рече на републиканците во сојузната држава Џорџија дека е оптимист дека војната ќе заврши наскоро. Тој додаде дека повеќето луѓе разбираат дека тој е во право што му ја ускратува на Иран можноста да поседува нуклеарно оружје.
Претходно истиот ден, претседателот рече дека САД имале „многу добри разговори со Иран во последните 24 часа“ и дека е можен договор, нагласувајќи дека секоја тешкотија предизвикана за Американците – поради високите цени на горивото – ќе биде краткотрајна.
Претходно, портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Исмаил Багхаеи, изјави за Иранската студентска новинска агенција (ИСНА): „Американскиот предлог сè уште се разгледува од Иран и откако ќе заврши разгледувањето, ќе ја известиме пакистанската страна за нашето мислење.“
Одговарајќи на извештајот на „Аксиос“, Ебрахим Резаеи, портпарол на Комисијата за национална безбедност и надворешна политика на иранскиот парламент, напиша на „Икс“: „Американците нема да добијат ништо во војна која ја губат, што не го добија во директни преговори“. Тој исто така рече дека Иран „има прст на чкрапалото и е подготвен“ и предупреди дека ако САД не „се предадат и не ги дадат неопходните отстапки“, Иран ќе даде „остра реакција поради која ќе зажалат“.
Трамп, исто така, се закани со обновено насилство, пишувајќи на својата платформа „Трут соушал“ (Truth Social) дека ако Иран не се согласи со договорот, „бомбардирањето започнува, и тоа ќе биде, за жал, на многу повисоко ниво и интензитет отколку што беше претходно“.
Тој исто така рече дека операцијата „Епик фјури“ (Epic Fury) – почетната американско-израелска офанзива во Иран – ќе заврши „под претпоставка дека Иран ќе се согласи да го даде она што е договорено“. Тоа беше откако државниот секретар на САД, Марко Рубио, рече дека операцијата е завршена откако ги постигнала своите цели.
Трамп, исто така, рече – не по првпат – дека Иран се согласил „никогаш да нема нуклеарно оружје, меѓу другото“ – тврдење кое не е потврдено од Техеран. Нуклеарната програма на Иран е една од клучните точки на спор меѓу двете страни.
„Тие [Иран] сакаат да постигнат договор. Имавме многу добри разговори во последните 24 часа и многу е можно да постигнеме договор таму“, рече Трамп, додавајќи: „Мислам дека победивме.“
Тој во вторникот објави дека ја паузира операцијата „Проект слобода“, само неколку дена откако ја најави. Операцијата беше наменета да помогне во обновувањето на протокот на нафта и постепено враќање на глобалната економија во нормала, со водење на заглавените бродови надвор од Заливот преку Ормуската Теснина.
Иран сè уште не реагираше јавно на паузата, но Иранската револуционерна гарда (ИРГЦ) алудираше на повторно отворање на теснината доколку има „крај на заканите од агресорите“.
Овој клучен морски пат, низ кој обично минуваат 20 отсто од светската нафта и природен течен гас, ефективно е блокиран од Иран од крајот на февруари, откако САД и Израел започнаа да го напаѓаат.
Во почетокот на април, САД и Иран објавија примирје според кое Иран ги прекина своите напади со дронови и проектили врз земјите од Заливот, вклучително и Обединетите Арапски Емирати, но оттогаш само малку пловни објекти успеаја да поминат низ теснецот. САД, исто така, воведоа сопствена блокада на иранските пристаништа, тврдејќи дека запреле десетици бродови. Централната команда на САД соопшти во средата дека истрелала и оневозможила ирански нафтен танкер под иранско знаме во Оманскиот Залив, кој се обидувал да ја пробие блокадата.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху вчера рече дека постои „целосна координација“ меѓу него и Трамп во врска со Иран.
„Нема изненадувања. Ги споделуваме заедничките цели, а најважната цел е отстранување на целиот збогатен материјал од Иран и демонтирање на иранските можности за збогатување“, рече тој.
Неговите коментари дојдоа откако Израел изврши прв напад врз либанската престолнина Бејрут по примирјето договорено во април. Нетанјаху напиша на социјалните мрежи дека силите целеле висок командант на Хезболах „одговорен за истрелување кон израелските населби и повредување на војници на ИДФ (Израелските одбранбени сили)“.
Хезболах, поддржан од Иран, започна да го напаѓа Израел во почетокот на март како одмазда за неговите напади врз Иран. И покрај договорот за примирје, Израел и Хезболах продолжуваат со нападите и меѓусебно се обвинуваат за прекршувања. Поголемиот дел од израелските воздушни бомбардирања го погодуваат јужен Либан, додека Хезболах извршува напади врз израелските војници во Либан и во северен Израел со ракети и дронови.
извор МИА
