Две децении по референдумот за независност на Црна Гора, црногорската економија е поголема, поотворена и номинално побогата. Националниот БДП се зголеми од 2,17 милијарди евра на повеќе од 7,6 милијарди. Според прелиминарните проценки за 2025 година, би можел да надмине 8 милијарди евра.
БДП по жител покажува колку номинално се променила црногорската економија во последните две децении. Во 2006 година, БДП по жител изнесувал 3.522 евра. Веќе во 2008 година, надминал 5.000 евра, а во 2017 година достигнал 6.796 евра. Во 2019 година, тој изнесуваше 7.817 евра, а во 2020 година, за време на пандемијата, ќе падне на 6.612 евра.
По ова следува силен раст: 7.861 евра во 2021 година, 9.529 евра во 2022 година, 11.336 евра во 2023 година и 12.259 евра во 2024 година.
Прелиминарната проценка за 2025 година, ако се користи збирот на кварталните податоци и бројот на жители од 2024 година, покажува дека БДП по жител би можел да биде околу 13.100 евра.
Затоа главното прашање за следната деценија повеќе не е само колку ќе порасне БДП, туку каков ќе биде растот. Доколку економијата остане претежно базирана на туризам, потрошувачка и недвижности, таа ќе продолжи да биде изложена на големи флуктуации. Доколку поголемиот дел од растот се префрли на продуктивност, извоз, енергија, дигитални услуги и подобри инвестиции, Црна Гора би можела да премине од номинален раст во позрела фаза на одржлив развој.
Првиот заклучок е позитивен: од враќањето на независноста, Црна Гора значително ја зголеми номиналната големина на својата економија. Со БДП од малку повеќе од две милијарди евра, таа влезе во фаза каде што се приближува до економија од осум милијарди евра.
Вториот заклучок е помалку пријатен: растот во голема мера зависел од неколку сектори: туризам, градежништво, недвижности, потрошувачка и странски инвестиции. Кога овие ресурси растат, економијата брзо расте. Кога ќе престанат, како во 2009 или 2020 година, падот е остар.
Третиот заклучок е дека Црна Гора сè уште не изградила доволно силна производствена, извозна и технолошка база што би ѝ дала на економијата поголема отпорност. Успехот е видлив во бројките, но ранливоста останува клучен проблем.
Четвртиот заклучок е дека постпандемискиот раст отвори нова фаза: номинално, Црна Гора изгледа значително побогата отколку пред десет или дваесет години, но сега се поставува поважно прашање : колку од овој раст е одржлив, колку се базира на реално зголемување на продуктивноста, а колку на инфлација, потрошувачка, туризам и раст на цените на недвижностите, се наведува во анализата објавена од Инвеститор.ме.
Фото Економија и бизнис
