Во Србија, Хрватска и Словенија има зголемени разлики во трошоците за кредитирање од банките при купување на стан. Додека граѓаните на Словенија и Хрватска денес имаат пристап до станбени кредити со каматни стапки што се движат околу 3%, во Србија тие сè уште се соочуваат со значително повисоки трошоци за финансирање.
Податоците од централните банки покажуваат дека просечните каматни стапки на новите станбени кредити во Словенија и Хрватска се значително пониски оваа година отколку во Србија.
Според податоците од Банката на Словенија, просечната каматна стапка на новите станбени кредити за населението била околу 3,0%, додека Хрватската народна банка (ХНБ) забележала просечна стапка од приближно 3,03% за почетокот на 2026 година, објавува Демостат.
На почетокот на годината, ХНБ објави дека влегле во 2026 година со стабилни каматни стапки. Во исто време, податоците од Народната банка на Србија покажуваат дека каматните стапки на новоодобрените станбени кредити останале на повисоко ниво и се движеле околу 4,5%.
Што значи разликата во каматните стапки во пракса?
На прв поглед, разликата помеѓу каматна стапка од 3% и 4,5% можеби не изгледа многу. Сепак, кај долгорочните кредити, токму ваквите разлики имаат најголем ефект. Според илустративна пресметка, купувач на стан во Србија би можел да плати приближно 75 евра повеќе на месечни рати од купувач во Хрватска или Словенија за ист износ на кредит. Во период од 30 години, таа разлика може да достигне десетици илјади евра.
За просечното домаќинство, ова не е само статистичка разлика, туку фактор што директно влијае на достапноста на станови, износот на месечните трошоци и целокупниот животен стандард.
Три пазари – три различни средини
Словенија: стабилен и конкурентен пазар на финансирање
Словенија е меѓу пазарите со најниски каматни стапки за станбени кредити во регионот. Како членка на Еврозоната, таа е дел од заедничкиот монетарен систем на Европската централна банка, што придонесува за постабилна средина за долгорочно кредитирање.
Пониските каматни стапки им овозможуваат на купувачите на недвижности поповолни услови за финансирање и пониски вкупни трошоци за кредитот во текот на периодот на отплата.
Хрватска: предности од членството во Еврозоната
Со влегувањето во еврозоната, Хрватска го отстрани валутниот ризик помеѓу домашната валута и еврото, што придонесе за постабилна средина за кредитирање на домаќинствата. Според податоците од Хрватската народна банка, просечната каматна стапка на новите станбени кредити во 2026 година останала околу 3%, што ја рангира Хрватска меѓу пазарите со релативно поволни услови за финансирање на станбени недвижности.
Дополнителна предност е фактот што хрватските прописи дозволуваат финансирање до 90% од вредноста на недвижниот имот, што во пракса значи дека купувачите често можат да добијат кредит со околу 10% од сопственото учество.
Србија: повисоки каматни стапки и построги правила за финансирање
Србија работи во различно монетарно и регулаторно опкружување од земјите-членки на Еврозоната. Затоа каматните стапки на станбените кредити се повисоки отколку во Хрватска и Словенија. За да ги заштити граѓаните од ненадејното зголемување на трошоците за позајмување, Народната банка на Србија воведе регулаторни мерки во претходните години кои го ограничија растот на каматните стапки на станбените кредити.
Покрај повисоките каматни стапки, купувачите на недвижности во Србија честопати мора да обезбедат повисок почетен аванс. Во согласност со правилата за кредитирање, банките генерално финансираат до 80% од проценетата вредност на недвижниот имот, што значи дека купувачот обично мора да обезбеди најмалку 20% од сопствените средства.
Разликите меѓу Србија, Хрватска и Словенија не се само статистички. Тие директно влијаат на достапноста на станови, способноста на младите семејства да го решат станбеното прашање и вкупните трошоци за задолжување.
Додека граѓаните на Хрватска и Словенија ги користат пониските каматни стапки карактеристични за пазарите на Еврозоната, граѓаните на Србија продолжуваат да се соочуваат со поскапо финансирање со станбени кредити и повисоки барања за сопствено учество.
За граѓаните кои планираат да го купат својот прв имот, дури и релативно мала разлика во каматната стапка може да значи значително поголем финансиски товар во текот на неколку децении отплата, објави Нова.рс.
Фото Економија и бизнис
