Кина ја упати кон Европската Унија својата најдиректна трговска закана во последните децении кон крајот на април. Доколку ЕУ продолжи со усвојувањето на Законот за индустриско забрзување (IAA), што Пекинг го смета за повреда на нејзините интереси, тврди дека нема да има друг избор „освен да преземе контрамерки за заштита на легитимните права и интереси на своите компании“.
На 4 март 2026 година, Европската комисија го презентираше предлогот за регулативата IAA, која веднаш беше наречена закон „Произведено во Европа“. Европскиот комесар Стефан Сежурне рече дека законот ќе „создаде работни места со насочување на парите на даночните обврзници кон европското производство, намалување на зависноста и зајакнување на економската безбедност и суверенитет“.
Законот е насочен кон три стратешки сектори: чисти технологии, автомобилска индустрија и енергетски интензивни индустрии како што се челик, алуминиум и цемент.
Особено, електричните автомобили што добиваат јавна поддршка мора да бидат склопени во ЕУ, при што најмалку 70 проценти од компонентите, освен батеријата, се произведуваат во 27-те земји-членки. Пропишани се минимални прагови за ниска содржина на јаглерод од 25 проценти за челик и алуминиум, а пет проценти за цемент.
За странски инвестиции во стратешки сектори, законот воведува задолжителен надзор за инвестиции над 100 милиони евра од земји што контролираат повеќе од 40 проценти од глобалниот производствен капацитет во предметниот сектор, праг што не ја споменува Кина на хартија, но во пракса речиси исклучиво ја таргетира. Целта е да се зголеми учеството на индустриското производство во БДП на ЕУ од 14,3 проценти во 2024 година на 20 проценти до 2035 година.
Само во 2024 и 2025 година, европските добавувачи во автомобилскиот сектор најавија повеќе од 100.000 отпуштања, а анкетите покажуваат дека околу половина од европските добавувачи на автомобили размислуваат за намалување на производствениот капацитет во ЕУ.
Според податоците на ОЕЦД, кинеските компании добиваат четири до осум пати поголема државна поддршка во однос на приходите од конкурентите од други земји, со дополнувања кои е тешко прецизно да се пресметаат, вклучувајќи евтини кредити и индиректна поддршка.
Проценките од Меѓународната агенција за енергија покажуваат дека трошоците за производство на батерии во Кина се од 20 до 35 проценти пониски отколку во Европа. Тарифите на Трамп ефикасно го затворија американскиот пазар за овие производи, правејќи ја Европа уште попривлечна дестинација за кинеските вишоци.
Кинеската стопанска комора во ЕУ изјави дека законот означува пресврт кон протекционизам што ќе ја поткопа трговската соработка меѓу ЕУ и Кина.
Заканата на Кина со контрамерки доаѓа во време кога ЕУ истовремено отвора уште еден фронт.
Советот на ЕУ конечно одобри дека од 1 јули 2026 година, секоја мала пратка под 150 евра што влегува во ЕУ ќе подлежи на фиксна царинска давачка од 3 евра по тарифна ставка. Мерката ќе остане во сила до 1 јули 2028 година, кога ќе биде заменета со редовни царински тарифи, пренесува Индекс.хр.
Фото Економија и бизнис
