Економскиот шок што го доживува светот од крајот на февруари, кога започнаа конфликтите на Блискиот Исток, е претежно од енергетска природа, но се почувствува и практично веднаш преку порастот на цените на прехранбените суровини на светските берзи, кои се зголемија за околу три проценти само во март, доведувајќи ги цените на храната до 22-месечен максимум.
Во својот извештај за движењата на пазарите на суровини, Светската банка наведува дека нејзиниот индекс на цените на храната се зголемил за пет проценти во првиот квартал од 2026 година во споредба со претходниот квартал.
Сепак, повеќето од основните прехранбени производи имаат тренд на зголемување на цената од минатата година и долго пред отворањето на нова воена зона.
Цените на маслото од соја се зголемија за 16 проценти во првиот квартал од 2026 година и за 25 проценти на годишно ниво, бидејќи посилната домашна употреба во главните земји извознички ја намали достапноста за извоз.
Светската банка предвидува дека индексот на цените на храната ќе се зголеми малку за два проценти на годишно ниво во 2026 година и за еден процент во 2027 година.
„Војната влијае на цените на храната главно преку повисоки трошоци за енергија и ѓубрива, иако некои залихи на ѓубрива за пролетната сезона беа обезбедени пред конфликтот. Според основната претпоставка дека прекините во снабдувањето на Блискиот Исток ќе се намалат до средината на годината, се очекува ефектот од војната врз земјоделските цени во 2026 и 2027 година да биде помал отколку во раните фази од руската инвазија на Украина“, се наведува во документот.
Прогнозата за цената на пченицата за 2026 година е малку под шест проценти, додека прогнозата за 2027 година за ова жито е умерено под зголемувањето од пет проценти.
Се предвидува дека цените на оризот ќе паднат за два проценти во 2026 година поради изобилството на залихи, пред да пораснат за три проценти во 2027 година, бидејќи ниските цени го ограничуваат зголемувањето на површините од страна на главните извозници.
Индексот на цените на нафтата и брашното ќе се зголеми за четири проценти во 2026 година, пред да се стабилизира во 2027 година.
Сепак, континуираниот раст на производството на масло за јадење и поволните коефициенти на залихи и потрошувачка веројатно ќе го ограничат растот на цените. Затоа, се предвидува дека цените на соиното и палминото масло ќе се зголемат за осум проценти во 2026 година и ќе останат стабилни во 2027 година.
Во меѓувреме, се предвидува дека цените на говедското месо ќе пораснат за 11 проценти во 2026 година поради силната побарувачка и ограниченото снабдување со добиток и за дополнителни три проценти следната година.
Светската банка предупредува дека продолжениот конфликт што ги држи цените на нафтата над 100 долари за барел би можел да доведе дополнителни 45 милиони луѓе во глад, потсетувајќи дека 318 милиони луѓе веќе се во ситуација каде што не можат сами да се прехранат.
Доколку се остварат проекциите на Светската банка, по ценовниот шок поради конфликтот во Персискиот Залив, ситуацијата нема да се смири ниту брзо ниту лесно, а практично нема прашање за враќање на цените пред тоа.
Најмногу што се очекува за 2027 година е стабилизирање на цените на нивото од оваа година, пишува во анализата на Бизнис.рс.
Фото Економија и бизнис
