Враќањето на трговските бродови во Ормуската Теснина по прогласеното примирје е придружено со нова, неочекувана стратегија на Техеран. Наместо воени закани, Иран сега бара построги контроли на преминот, воведувајќи нови процедури и потенцијални економски давачки, предизвикувајќи сериозна загриженост кај бродосопствениците и глобалните пазари.
За прв пат од почетокот на кризата, најголемата закана за пловидбата во овој клучен теснец не се ракетните напади, туку обидот за промена на правилата во најважниот морски премин во светот.
Примирјето меѓу САД и Иран овозможи постепено враќање на комерцијалните флоти во коридорот низ кој минува речиси една петтина од светската трговија со нафта и гас. Сепак, Техеран го користи ова затишје за да го постигне она што го посакува со години: поголема оперативна и политичка контрола врз превозот.
Неодамнешните изјави од военото раководство на Иран укажуваат дека Техеран сега бара од танкерите и товарните бродови да ја користат рутата што ја одредил на север од теснецот, во близина на островот Ларак. Со ова се избегнува јужниот коридор што се наоѓа во територијалните води на Оман, каде што заштитата ја обезбедуваат првенствено американските сили.
Пораката е јасна: секој брод што отстапува од рутата одобрена од Техеран или не ги следи упатствата ризикува, според Иран, „итен и решителен одговор“. Овие предупредувања добија на тежина по нападите врз бродовите „Евер Лови“ и „Тику“, кои го користеа јужниот коридор.
И покрај тензиите, сликата на поморскиот пазар полека се подобрува. Податоците покажуваат дека бројот на танкери што минуваат се зголемил четири пати за само неколку дена. Претходниот просек од 135 поминувања дневно е сè уште далеку од сегашните бројки.
Во меѓувреме, најкритичните преговори не се водат на море, туку во Мускат. Оман, кој со децении служи како најдоверлив посредник меѓу Западот и Иран, се соочува со тешка задача.
Техеран сака поголема институционална улога во управувањето со теснецот, додека САД јасно ставија до знаење дека нема да прифатат никаков облик на финансиски товар за премин на бродови. Се шпекулира дека дури и предлог за воведување такси за „безбедносни услуги“ е на маса. Формално, ова не би биле „патарини“, но во суштина би имале ист ефект врз трошоците за глобална трговија.
Она што е најзагрижувачко е фактот дека кризата во Ормуската Теснина ја менува својата природа. Мините сè уште се присутни во главните канали, а воените сили се во состојба на готовност, но вистинската битка сега е околу дефинирањето на новите правила, пренесува Еуроњуз Србија.
Фото Економија и бизнис
