Летното фестивалско патување на „ЕУ со тебе“ (EU With YOU), во организација на WeBalkans, заврши на 39. Филмски фестивал Херцег Нови во Црна Гора, каде што филмски автори, студенти, млади европски амбасадори и професионалци од филмската индустрија се обединија околу едно заедничко прашање – како соработката, образованието и поддршката од Европската Унија можат да ѝ помогнат на следната генерација филмски автори да ги претвори своите идеи во реалност.

На годинашното издание на фестивалот беа прикажани повеќе од 80 филмови во неколку програмски селекции, додека активностите на „ЕУ со тебе“ беа со фокус на енергијата, креативноста и ентузијазмот на младите автори. Младите европски амбасадори активно учествуваа во панел дискусии, разговори со филмски автори и размена на мислења со младата публика, поврзувајќи ја фестивалската програма со пошироката регионална перспектива на младите.

Градење мостови преку филмот

Еден од централните настани на „ЕУ со тебе“ беше панел дискусијата „Градење мостови преку филмот: регионална соработка, образование и можности“, организирана од иницијативата WeBalkans во Дворана Парк во Херцег Нови. Во дискусијата, модерирана од младата европска амбасадорка Марија, се разговараше како образованието, културната размена, соработката и пристапот до можности ќе ја обликуваат следната генерација филмски автори.

На панелот учествуваа Александра Божовиќ, директорка на Филмскиот центар на Црна Гора, Наташа Бучар, директорка на Словенечкиот филмски центар, наградуваниот црногорски режисер Иван Салатиќ,  Миха Јарамаз, професор на академијата во Љубљана, како и студенти од филмските академии во Љубљана и Цетиње.

Од дискусијата произлезе силна порака дека создавањето филмови денес е процес на соработка. Младите филмски автори треба да почнат да градат професионални мрежи уште за време на студиите и да научат да ги препознаваат идните партнери во регионот. Соработката меѓу академиите може да создаде токму таква средина, која ќе им овозможи на студентите да се запознаваат, заедно да развиваат идеи и во иднина да создаваат заеднички продукции.

Филмовите денес сè почесто ги преминуваат границите многу пред да стигнат до публиката. Копродукциите ги обединуваат финансирањето, знаењето, филмските екипи и различните креативни перспективи, овозможувајќи им на филмските автори од Западен Балкан да останат дел од поширокиот европски културен простор. Како што истакна Наташа Бучар, филмовите во Словенија, но и низ целиот регион, ретко се создаваат без партнери од други земји. Самостојното финансирање на еден филм станува сè потешко, поради што регионалните и европските копродукции не се само дополнителна можност, туку една од основите на современата филмска продукција.

Александра Божовиќ ја нагласи важноста од креирање простори во кои младите автори ќе можат заеднички да поминат низ целиот процес на создавање филм – од развој на идејата, преку продукција и постпродукција, па сè до претставувањето на нивните дела на фестивали. Таквата соработка може да биде почетна точка за идни професионални односи и нови копродукции. Нејзината порака до младите филмски автори беше еднакво важна: верувајте во своите идеи, дури и кога нивното преточување на филмското платно на почеток изгледа тешко или невозможно.

Една од највпечатливите средби во рамките на „ЕУ со тебе“ во Херцег Нови беше со многу помлада генерација филмски автори.

Филмски автор уште пред средно училиште

Во Музичкото училиште се одржа неформална работилница на „ЕУ со тебе“ со тимот млади кои стојат зад „Рањеник“ (The Wounded Man), 49-минутен филм создаден додека неговите автори сè уште биле ученици во деветто одделение во Подгорица. Филмот, во режија на Петар Јововиќ и Марија Жариќ, беше вклучен во придружната програма на Филмскиот фестивал во Херцег Нови.

Нивното искуство даде особено автентична димензија во фестивалската програма. Разговорот не се фокусираше само на градењето кариера и основањето продукција, туку и на тоа како филмот може да им помогне на младите уште од најрана возраст да ги откријат своите интереси, таленти и способноста да работат со други. Воедно, се отвори и поширока дискусија за тоа како учеството во проекти од културата може да придонесе за развој на самодовербата, вештините и љубопитноста кај младите.

Креативна Европа

„ЕУ со тебе“ беше дел и од филмските проекции на Форте Маре, поддржани од Креативна Европа МЕДИА, каде што младите европски амбасадори разговараа со филмски автори и продуценти за нивната работа, европската соработка и улогата што меѓународната поддршка ја има во патот на филмот од првичната идеја до публиката.

Една од пораките што можеше да се чуе на филмските фестивали е дека Креативна Европа МЕДИА и Еуримаж помогнале да се реализираат бројни филмови, фестивали, копродукции и професионални мрежи низ целиот регион. Во индустрија во која финансирањето останува еден од најголемите предизвици, оваа поддршка често е од клучно значење. Без програми како Креативна Европа, многу филмови тешко би успеале да ја надминат фазата на развој, а одржливоста на поширокиот филмски еко-систем на Западен Балкан би била значително потешка.