Речиси 7.000 граѓани на земји надвор од Еевропската Унија не можеа да влезат во Унијата од воведувањето на дигиталниот граничен систем EES, бидејќи претходно го надминале дозволениот престој во Шенген зоната. Податоците покажуваат дека овој број постојано се зголемува.
Во последните два месеци од набљудувањето, е забележано зголемување од дури 50 проценти (околу 3.000 надминувања), во споредба со првите четири месеци од работењето на системот, кога беа регистрирани околу 4.000 вакви случаи.
„Пречекорување на дозволениот престој“ се однесува на граѓани на земји надвор од ЕУ, Европскиот економски простор и Швајцарија, кои имаат постојан престој надвор од Унијата и поминуваат повеќе од 90 дена во кој било 180-дневен период во Шенген зоната.
Во пракса, ова значи дека дури и еден дополнителен ден престој по искористениот лимит може да биде причина за забрана за влез. Овие речиси 7.000 случаи се дел од вкупно околу 30.000 патници на кои им е одбиен влез во Шенген зоната од лансирањето на системот EES на 12 октомври 2025 година.
Други причини за одбивање вклучуваат статус на нерегуларна имиграција, проблеми со документацијата, како и безбедносни причини – од кои имаше околу 800. Податоците беа објавени во Извештајот за состојбата на Шенген за 2026 година, презентиран од Европската комисија на 18 мај. Извештајот го опфаќа периодот до 20 април и покажува значително зголемување во споредба со претходните податоци од февруари, кога беа регистрирани 16.000 одбивања и околу 4.000 пречекорувања.
Од почетокот на имплементацијата на системот EES, земјите од Шенген зоната регистрирале повеќе од 60 милиони влезови и излези на државјани од трети земји. Во 2025 година, на повеќе од 1.000 државјани на Велика Британија им е одбиен влез во ЕУ, од кои околу 200 се случиле во Франција.
Пред воведувањето на EES, немаше споредливи дигитални податоци, бидејќи контролата се базираше на печати во пасошите. Токму една од главните цели на системот е попрецизно следење на влезот и излезот на патниците.
Извештајот покажува дека со воведувањето на системот EES, бројот на биометриски проверки на границите значително се зголемил – од околу 17.000 на дури 87.000 дневно. ЕУ оценува дека системот генерално работи ефикасно и придонесува за поголема безбедност, но исто така посочува на голем број предизвици: технички тешкотии, застој на границите, нееднаква примена на биометриски податоци и недостаток на обучен персонал. Дополнителен проблем е размената на податоци преку Шенгенскиот информациски систем (SIS), кој сè уште не е целосно хармонизиран меѓу сите членки. Иако целта на EES е подобра гранична контрола и поголема безбедност, првите резултати покажуваат дека патниците ќе мора многу повнимателно да го планираат својот престој во Европа – бидејќи дури и најмалото пречекорување може да значи забрана за влез.
Правилото 90/180 дена важи и за патниците на кои им е потребна краткорочна Шенген виза, но и за граѓаните на земјите кои имаат безвизен режим со ЕУ, како што се Американците, Австралијанците или Канаѓаните. Наједноставно се применува со броење наназад од денешниот датум – во кое било време престојот во Шенген зоната не смее да надмине 90 дена во последните 180 дена. Иако постојат официјални калкулатори за следење на престојот, експертите предупредуваат дека тие сè уште не се секогаш целосно точни, па затоа се препорачува дополнителна проверка преку претходно користените алатки на Шенген, пренесува Курир.
Фото Економија и бизнис
