Цените на бензинот и дизелот во Европската Унија оваа недела ги достигнаа највисоките нивоа во повеќе од 20 години. Резервоар од 50 литри бензин сега чини околу 103 евра, а дизелот 108 евра, според податоците на Европската комисија. Високите маржи на рафинериите ги зголемуваат цените, а експертите од Европската централна банка проценуваат дека маржите на дизелот ќе достигнат врв дури во октомври, што сугерира дека цените би можеле да останат високи, објавува Еуроњуз.
Цените на горивата на бензинските пумпи нагло се зголемија од почетокот на конфликтот на Блискиот Исток, зголемувајќи ги инфлациските притисоци. Европската централна банка објави дека инфлацијата на енергијата во еврозоната скокнала на 14,3 проценти во август, во споредба со 10,3 проценти во јули.
Просечната цена на литар бензин во ЕУ на 14 септември била 2,063 евра и 2,159 евра. Ова се највисоките цени забележани откако Комисијата започна со следење на податоците во 2005 година. Претходната рекордна цена на бензинот беше забележана во 2022 година, додека дизелот последен пат се приближи до сегашното ниво во април оваа година.
Цените значително варираат меѓу земјите-членки. Бензинот беше најевтин во Малта, каде што чинеше 1,34 евра за литар, додека најскап беше во Данска, каде што чинеше 2,56 евра. Дизелот беше исто така најевтин во Малта, каде што чинеше 1,21 евра за литар, а најскап во Финска, каде што чинеше 2,51 евра.
Податоците доаѓаат од неделниот билтен за нафта на Европската комисија, објавен на 17 септември, и се однесуваат на цените евидентирани на 14 септември, вклучувајќи даноци и акцизи.
Зголемувањето на цените трае со месеци, од почетокот на војната со Иран кон крајот на февруари, што го наруши протокот на енергија низ Ормуската Теснина. Цената на референтната сурова нафта Брент во врвот на конфликтот надмина 126 долари за барел, а во петокот барел за испорака следниот месец се тргуваше за повеќе од 104 долари. Пред војната, цената беше околу 72 долари.
Сепак, цената на суровата нафта на светските пазари не е единствениот фактор за раст. Рафинирањето на нафта исто така стана значително поскапо, а маржите за рафинерии исто така се зголемија, што дополнително ги зголемува цените на бензинските пумпи.
Маржата за рафинирање е разликата помеѓу цената на суровата нафта и цената на добиените производи, како што се бензинот и дизелот.
Се чини дека маржите на бензинот веќе го достигнаа врвот, додека експертите од ЕЦБ за Еуроњуз бизнис очекуваат маржите на дизелот да го достигнат врвот дури во октомври.
Според цените на фјучерсите за дизел снимени на 16 септември, се очекува маржите на дизелот да го достигнат врвот во октомври. Податоците за бензинот од истиот датум покажуваат дека неговите маржи го достигнале врвот во август.
Од почетокот на 2026 година, просечната цена на бензинот во ЕУ се зголемила за приближно 29 проценти, а на дизелот за речиси 40 проценти.
Според анализата на ЕЦБ од јули, промените во цените на суровата нафта обично целосно се пренесуваат на цените на горивата пред оданочување во рок од еден до два месеци.
Во јули, суровата нафта сочинуваше помалку од една четвртина од цената на горивата во Еврозоната. Остатокот беа трошоци за преработка и дистрибуција, маржи и даноци, што ги објаснува големите разлики во цените меѓу земјите. Акцизите и ДДВ тогаш сочинуваа околу 44 проценти од цената на дизелот и 52 проценти од цената на бензинот.
Експертите на ЕЦБ истакнуваат дека рафинериските маржи моментално сочинуваат значаен дел од цената на дизелот.
Во својот извештај за монетарна политика од 10 септември, ЕЦБ предупреди на понатамошни ризици.
„Понатамошните прекини во снабдувањето со енергија би можеле да предизвикаат понатамошни и подолготрајни зголемувања на цените од моментално проектираните“, се вели во извештајот, пренесува Индекс.хр.
Фото Економија и бизнис
