Масовната примена на вештачката интелигенција (ВИ) отвора сè повеќе прашања за долгорочната одржливост на оваа технологија. Центрите за податоци моментално трошат околу 1,5 проценти од вкупната електрична енергија во светот, а проценките на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) покажуваат дека до 2030 година нивната потрошувачка би можела да достигне 945 TWh, или приближно три проценти од глобалната потрошувачка. Тоа е ниво споредливо со сегашната потрошувачката на електрична енергија во Јапонија.
Покрај енергијата, предизвиците се и зголемената потрошувачка на вода и генерирањето електронски отпад, според економистката Сања Филиповиќ во нејзината анализа објавена во октомвриското издание на „Макроекономска анализа и трендови“ (MAT).
Во својата анализа, авторката вели дека потрошувачката на енергија поврзана со вештачката интелигенција вклучува три клучни сегменти: обука на модели на големи количини на податоци, дневна употреба на веќе обучени модели и работа на поддршка на инфраструктурата, вклучувајќи сервери, мрежна опрема и системи за ладење.
Додека претходно најголемото внимание беше насочено кон енергијата потребна за обука на модели, сè позначаен извор на потрошувачка е нивната дневна употреба. Откако ќе се обучат моделите, тие можат да генерираат милијарди одговори во текот на годините, па дури и релативно мала потрошувачка по поединечно барање може да доведе до големо вкупно оптоварување на енергија.
Според проценките на IEA, хардверски забрзаните сервери, кои првенствено се користат за задачи со вештачка интелигенција, ќе бидат еден од главните двигатели на растот на потрошувачката. Нивната потрошувачка на електрична енергија би можела да порасне за околу 30 проценти годишно, додека се очекува конвенционалните сервери да пораснат за околу девет проценти.
Затоа, вештачките сервери би можеле да бидат одговорни за речиси половина од зголемувањето на потрошувачката на електрична енергија во центрите за податоци до 2030 година.
Според IEA, во 2024 година, САД учествувале со околу 45 проценти во светската потрошувачка на електрична енергија во центрите за податоци, Кина приближно 25 проценти, а Европа приближно 15 проценти. Заедно, овие три региони учествуваат со околу 85 проценти од вкупната потрошувачка.
САД имале 5.427 центри за податоци во 2025 година. По нив следуваат Германија со 529, Велика Британија со 523 и Кина со 449 објекти.
Постои значителна разлика во изворите на електрична енергија. Во Кина, речиси 70 проценти од електричната енергија што ја користат центрите за податоци се произведува од јаглен, додека обновливите извори сочинуваат нешто помалку од 20 проценти. Во САД, природниот гас обезбедува повеќе од 40 проценти од електричната енергија за центрите за податоци, обновливите извори околу 24 проценти, а нуклеарната енергија приближно 20 проценти.
Уделот на Европската Унија во глобалната потрошувачка на електрична енергија на центрите за податоци се намали од 25 проценти во 2015 година на околу 15 проценти во 2024 година. Со цел да се зајакне конкурентноста, Европската комисија планира да го зголеми капацитетот на центрите за податоци за трипати во следните пет до седум години. Според документ на Комисијата од јуни 2026 година, нивниот удел во потрошувачката на електрична енергија во ЕУ моментално е околу 2,5 проценти, додека инсталираниот капацитет треба да се зголеми од приближно 12 гигавати во 2025 година на околу 28 гигавати до 2030 година.
Според основното сценарио на IEA, потрошувачката на електрична енергија во центрите за податоци ќе се зголеми повеќе од двојно до 2030 година во споредба со 2024 година, додека потрошувачката на сервери со вештачка интелигенција ќе расте за околу 30 проценти годишно. Обновливите извори треба да обезбедат речиси половина од дополнителната електрична енергија за центрите за податоци, но јагленот и природниот гас заедно сепак ќе придонесат со повеќе од 40 проценти, пишува Бизнис.рс.
Фото Економија и бизнис
