Економија
Како се развива економијата на САД првата година под претседателство на Трамп?
20.01.2026
Пониски цени, силен раст, повеќе работни места или помал трговски дефицит: Доналд Трамп даде бројни ветувања кога ја презеде функцијата пред една година. Дали успеа да ги исполни? Доколку се погледне движењето на американските берзи од 20 јануари 2025 година, можеби ќе се помисли дека бил во право, се наведува во анализата на Дојче веле.
Во едногодишниот претседателски амндат на Трамп, референтниот индекс Dow Jones порасна за повеќе од 14 проценти, S&P 500 за речиси 17 проценти, додека технолошкиот индекс Nasdaq 100 скокна за повеќе од 21 процент. Но, дали американските берзи навистина ја одразуваат состојбата на американската економија?
„Ако ги погледнеме настаните на Волстрит, гледаме дека индексите првенствено се водени од големи технолошки компании во областа на вештачката интелигенција“, вели Стефан Рајз, стратег за пазари на капитал во Acatis. Тоа е само еден дел од американската економија, но со голема доминација на берзата. „Реалната економија сè уште не профитирала толку силно“.
Во третиот квартал, бруто домашниот производ (БДП) порасна за 4,3 проценти на годишно ниво. Американската економија не забележала таков раст од летото 2023 година, првенствено благодарение на инвестициите во компјутерски центри вредни милијарди долари.
Сепак, токму кога станува збор за вештачката интелигенција, се поставува прашањето колку е одржлив овој раст за американската економија и дали генерално се одразува на позитивниот развој на компаниите и вработеноста, предупредува Лаура фон Даниелс од Фондацијата за наука и политика (SWP).
Како што рече Трамп, целта на економската политика, заснована на тарифи, дерегулација и намалување на даноците, е да се заштити домашната индустрија, да се зголеми производството на американските компании и да се создадат нови работни места.
Во преговорите со трговските партнери, Трамп доби одредени отстапки во форма на ветувања за инвестиции на американскиот пазар.
„Но, тоа сè уште не кажува ништо за тоа како навистина ќе изгледа инвестициската активност во САД во наредните години“, сметаат економските експерти.
На пазарот на трудот, ветувањата на Трамп сè уште не се чувствуваат. Во ноември, стапката на невработеност се искачи на 4,6 проценти, највисоко ниво во последните четири години.
Преработувачката индустрија има особено лоши резултати. Само во декември, според американската Служба за вработување, беа намалени 8.000 индустриски работни места.
Клучна тема на изборната кампања на Трамп беше инфлацијата. Инфлацијата се стабилизираше во последните месеци: во декември, потрошувачките цени, на годишна основа, се зголемија за 2,7 проценти, исто како и претходниот месец.
Проблемот за Трамп е високата цена на живот во САД - првенствено домување и храна. Токму ова неодамна им донесе изборни победи на демократите во неколку федерални држави. Сепак, нивото на цените е сè уште за околу 25 проценти повисоко отколку пред пандемијата на коронавирусот.
Според анкетата на Ројтерс и Ипсос, поддршката за економските политики на Трамп меѓу сите граѓани на САД падна на 33 проценти - најниско ниво од почетокот на неговиот мандат.
Дека трошоците за американските граѓани ќе се намалат во иднина - тоа е малку веројатно. Напротив. Причината се увозните тарифи воведени од Трамп, кои треба да ја зголемат побарувачката во САД и да ги оптоварат странските извозници.
Сепак, како што покажува актуелната студија на Институтот за светска економија во Келн (IfW), само околу четири проценти од царинскиот товар досега го сносат странските компании, додека 96 проценти се префрлени на американските клиенти.
„Тарифите се автогол“, вели директорот за истражување Џулијан Хинц. Тарифите ги прават увезените стоки поскапи како данок на потрошувачка.
Сепак, Трамп успеа да постигне две цели со царините. Трговскиот дефицит се намали на околу 30 милијарди долари - најниско ниво од 2009 година.
Покрај тоа, според Белата куќа, САД минатата година генерирале околу 200 милијарди долари приходи од царина.
Во меѓувреме, националниот долг на САД за прв пат ја надмина границата од 38 трилиони долари. Односот на јавниот долг кон БДП во моментов е повисок од 123 проценти останува загрижувачко, пишува во анализата на Дојче веле.
Фото Економија и бизнис