Воените конфликти претставуваат една од најважните причини за ненадејни и долгорочни скокови на цените на нафтата, особено кога се поврзани со региони клучни за глобалното производство и транспорт на енергија.

Најзначајниот ценовен шок се случи за време на арапско-израелската војна од 1973 година, кога арапските членки на ОПЕК воведоа ембарго за нафта против Соединетите Американски Држави и нивните западни сојузници. Како резултат на тоа, цената на нафтата се зголеми од приближно 3 долари на над 12 долари за барел во рок од само неколку месеци. Овој настан ја предизвика првата глобална енергетска криза, доведе до стагфлација во развиените економии и трајно го промени балансот на моќ меѓу производителите на енергија и потрошувачите.

Вториот голем скок на цените на нафтата дојде по Иранската револуција од 1979 година, кога политичката нестабилност доведе до пад на производството од речиси 4-5 милиони барели дневно. Паниката на пазарот предизвика цената на нафтата да се зголеми од 15 на повеќе од 35 долари за барел.

Иранско-ирачката војна (1980–1988) дополнително го дестабилизираше пазарот бидејќи обете земји беа значајни извозници на нафта. За време на таканаречената „Танкерска војна“, нападите врз танкерите за нафта и инфраструктурата во Персискиот Залив ја загрозија безбедноста на поморските патишта, особено во близина на Ормускиот теснец, низ кој минува околу 20 проценти од светската нафта. Како резултат на тоа, цените останаа високи во поголемиот дел од 1980-тите, а пазарот стана многу чувствителен на геополитичките ризици.

Сличен ефект беше забележан за време на Заливската војна (1990–1991), по инвазијата на Кувајт од страна на Ирак. Потоа пазарот привремено ја запре испораката на нафта од Ирак и Кувајт (околу 4,3 милиони барели дневно), што предизвика остар скок на цените од приближно 17 долари на над 40 долари за барел за само неколку месеци. Стравот од ширење на конфликтот во Саудиска Арабија дополнително ја зголеми нестабилноста на пазарот.

Војната во Ирак од 2003 година не предизвика непосреден шок како оној во 1973 или 1990 година, но значително ја зголеми долгорочната геополитичка неизвесност. Очекувањата за прекини во снабдувањето придонесоа за континуирано зголемување на цените во текот на следните години, кулминирајќи со рекорден максимум од околу 147 долари за барел во јуни 2008 година.

Јасно е дека воените конфликти влијаат на цената на нафтата не само преку директно намалување на понудата, туку и преку зголемување на геополитичкиот ризик, неизвесноста и трошоците за осигурување на транспорт. Следствено, пазарот на нафта останува исклучително чувствителен на конфликтите во Персискиот Залив и поширокиот Блиски Исток. Според тоа, најновите воени настани во тој регион, кои се случија по заедничкиот напад на Израел и Соединетите Американски Држави врз Иран во сабота, на 28 февруари, предизвикаа отежнато снабдување и следствено зголемување на цената на нафтата на светскиот пазар, објави Бизнис.рс.

Фото Економија и бизнис