Во Србија моментално има околу 6,5 милиони жители, а дека демографската состојбае лоша укажува фактот што минатата година е забележан најмал број живородени деца откако се води евиденција. Оваа бројка е под 60.000, поточно 58.445, вели демографот Петар Васиќ, кој разговараше и за „Еуроњуз Србија“ за тоа како ќе изгледа демографската иднинана земјата.
-Што се однесува до смртноста, бројот на луѓе што починаа минатата година беше малку помал отколку во претходните години. Секако, постојат објаснувања за тоа. Што се однесува до трендовите во очекуваниот животен век, односно тој одреден животен век, трендот на продолжување на очекуваниот животен век продолжува, рече тој.
Тој наведува дека нема пресвртница во демографијата и дека демографската слика е природна низа на настани и последица на комбинација од фактори што со децении ги обликуваат трендовите на раѓање во Србија.
Ниедна генерација жени родена во последните 100 години во Србија не обезбедила едноставна репродукција, што значи дека имаме повеќе од две деца по жена, во просек. Ова се случува во Србија 100 години, а тоа предизвикува секоја следна генерација да биде сè помала и помала.
Економските фактори во Србија денес секако се важни и едни од најважните кога станува збор за одлуката за родителството, но таа исто така наведува дека тие дефинитивно не се одлучувачки.
Повеќето истражувања спроведени со цел да се утврдат репродуктивните ставови на младите семејства ги наведуваат овие економски фактори како важни, но тие честопати не се ни меѓу првите три кога станува збор за влијанието врз нивото на работа. Општо земено, главниот, фактор број еден што се наведува е несигурноста, која не секогаш се рефлектира во економската несигурност, туку во општата социјална несигурност, стабилноста на работното место и решението за станбеното прашање.
Ковид-кризата имаше негативно влијание врз нивото на раѓања во Србија, вели Васиќ и додава дека тоа беше јасно видливо веднаш по првото објавување на резултатите, односно податоците за бројот на живородени деца.
–Во суштина, не е сосема јасно со кој сет фактори е можно да се објасни овој пад на раѓањата, но всушност она што најверојатно би можело да ги опфати сите овие причини е природната реакција на паровите во случај на несигурност и општа криза, не само здравствена криза, туку и општа социјална криза, рече демографот.
Според него, 20 проценти помалку луѓе се развеле во текот на првата пандемиска година отколку што се очекуваше.
–Влијанието на пандемијата врз бројот на разводи е такво што бројот на разводи продолжува да расте, но не со темпото со кое растеше пред пандемијата, рече тој.
Васиќ вели дека во првите неколку години од пандемијата и првите неколку години по пандемијата, што завршува во 2024 година, растот на бројот на разводи е побавен од очекуваното.
–Многу различни аналитичари и психолози толкуваа како оваа затвореност, ориентација на паровите едни кон други всушност ќе влијае на семејната и партнерската сфера. Но, податоците покажаа дека почетниот пад на бројот на разводи бил 20 проценти токму во пандемиската година, рече Васиќ.
Во врска со фреквенцијата на разводите, или во однос на општата популација или во однос на бројот на бракови, во Србија има тенденција на зголемување, наведува тој и додава дека Србија не е ниту на дното ниту на врвот на европската листа на земји во однос на вредноста на стапката на разводи.
–Значи, не може да се каже дека прашањето е алармантно, ниту дека феноменот е всушност маргинален. Зборуваме за бројка од 10.000 до 11.000 разведени бракови во текот на една календарска година, додека во исто време имаме околу 30.000 бракови, рече тој.
Зборувајќи за влијанието на разводот врз стапката на фертилитет, односно врз бројот на живородени деца, Васиќ вели дека европскиот општествен контекст е таков, особено на Балканот, што повторното стапување во брак е релативно ретко, за разлика од Соединетите Американски Држави.
-Освен тоа, дури и кога се случува, продолжувањето на репродукцијата, односно раѓањето на друг, генерално не се случува. Во таа смисла, негативниот ефект на разводот врз нивото на раѓање е јасен. Затоа, репродукцијата престанува претежно со првиот брак, рече демографот.
Фото Економија и бизнис
