Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, претстави амбициозна долгорочна економска стратегија чија цел е да ја трансформира Србија во една од најбрзорастечките економии во Југоисточна Европа до 2035 година. Планот беше презентиран на голем владин настан во Белград и предвидува обемни инвестиции во инфраструктурата, во технологијата и во индустрискиот развој, со цел значително зголемување на животниот стандард и забрзување на патот на земјата кон европска интеграција.
Стратегијата, која неформално се нарекува „Србија 2030 − 2035“, претставува една од најсеопфатните економски визии предложени од српското раководство во последниве години. Таа има цел да ги комбинира големите државни инвестиции со странски капитал, со технолошка модернизација и со подлабока интеграција во глобалните економски синџири.
Амбициозни економски цели
Во срцето на стратегијата се наоѓаат амбициозни макроекономски проекции. Според владините проценки, бруто-домашниот производ на Србија може значително да порасне во следнава деценија и да достигне околу 133 милијарди евра до 2030 година, што речиси би ја удвоила големината на економијата во споредба со последниве години.
Планот исто така предвидува десетици милијарди евра капитални инвестиции до средината на 30-
-тите години. Јавните инфраструктурни проекти се очекува да вклучуваат нови автопати и железнички коридори, проширување на енергетските капацитети и модернизација на логистичките мрежи што ќе ја поврзат Србија поцврсто со соседните пазари во Западен Балкан и со европските пазари.
Развојот на инфраструктурата долго време претставува централен столб на економската политика на Србија под водство на Вучиќ, а новата стратегија дополнително го нагласува овој пристап. Владата смета дека подобрената поврзаност ќе ја зајакне улогата на Србија како регионален транспортен центар меѓу Централна Европа, Балканот и Источниот Медитеран.
Пораст на платите и на животниот стандард
Клучно ветување на програмата е значително подобрување на животниот стандард. Српското раководство предвидува дека просечната месечна плата може да достигне околу 1 700 евра до 2030 година, што би било значително зголемување во однос на сегашното ниво. Пензиите исто така се очекува да пораснат, со проекции дека просечната пензија би можела да достигне околу 750 евра месечно.
Владините претставници сметаат дека овие зголемувања ќе бидат поддржани од континуиран економски раст, повисока продуктивност и развој на индустрии со поголема додадена вредност. Владата очекува и постепена трансформација на српската економија − од традиционално производство и евтина работна сила кон технолошки напредни индустрии.
Доколку се реализираат, ваквите подобрувања би ја приближиле Србија до нивото на приходи на некои понови членки на Европската Унија во Централна и во Источна Европа.
Сепак, економистите предупредуваат дека постигнувањето на овие цели ќе бара не само силен раст туку и структурни реформи во јавната администрација, во продуктивноста на трудот и во иновацискиот капацитет.
Технологијата и „Четвртата индустриска револуција“
Еден од највпечатливите аспекти на стратегијата е нагласокот на новите технологии. За време на презентацијата, Вучиќ истакна планови Србија да стане регионален центар за роботика, за вештачка интелигенција и за напредно производство.
Српскиот претседател дури прикажа и хуманоиден робот на настанот, симболично нагласувајќи ја намерата на Владата да инвестира во, како што рече, „технологиите на иднината“. Плановите вклучуваат создавање истражувачки центри и индустриски капацитети за развој на роботика и за автоматизација.
Технолошкиот сектор веќе станува сè поважен дел од српската економија. Извозот на информатички услуги значително порасна во последнава деценија, а развојот на софтвер и на дигитални услуги се меѓу најдинамичните индустрии во земјата.
Со промовирањето на роботиката и на вештачката интелигенција, Владата се надева дека ќе ја придвижи економијата кон повисоки сегменти на глобалниот пазар и ќе ја намали зависноста од индустрии базирани на евтина работна сила.
Европската интеграција како стратегиска цел
Долгорочниот економски план е тесно поврзан со геополитичките амбиции на Србија. Вучиќ повеќепати изјави дека ја гледа Србија како членка на Европската Унија до 2035 година доколку реформите и преговорите продолжат со напредок.
Членството во ЕУ останува централна стратегиска цел на Србија, иако процесот на пристапување во последниве години се одвива побавно поради политички и дипломатски предизвици.
Економското приближување кон земјите од ЕУ се смета од страна на српската влада и како предуслов за членство и како една од неговите главни придобивки. Со зголемување на платите, подобрување на инфраструктурата и зајакнување на институциите, Белград се надева дека ќе покаже дека Србија е подготвена за целосна интеграција во европската економска рамка.
Сепак, аналитичарите посочуваат дека европскиот пат на Србија останува комплициран поради нерешени регионални прашања и политички тензии, особено во односите со Косово.
Регионални споредби
Во поширокиот регионален контекст, амбициите за развој на Србија се дел од пошироката економска трансформација што се случува во Југоисточна Европа.
Земји како Романија и Бугарија забележаа брз економски раст по влезот во ЕУ и значително ги зголемија платите и животниот стандард во последнава деценија. Во меѓувреме, Хрватска исто така има корист од членството во ЕУ и од интеграцијата во европските пазари.
Србија се надева дека ќе повтори дел од овие успешни приказни користејќи ја својата географска позиција и релативно диверзифицираната економија.
Но, за разлика од Романија и од Бугарија пред нивното членство, Србија се соочува со покомплексна геополитичка средина и побавна динамика на проширување на ЕУ, што може да влијае на темпото на економската конвергенција.
Скептицизам и политичка дебата
И покрај амбициозните проекции, планот предизвика дебата во политичките и во економските кругови во Србија. Критичарите од опозицијата се сомневаат во реалноста на владините прогнози, тврдејќи дека тие се базираат на премногу оптимистички претпоставки за економскиот раст.
Некои економисти укажуваат и на структурни проблеми што би можеле да го ограничат напредокот на Србија како што се демографскиот пад, иселувањето на квалификувана работна сила и одредени слабости во управувањето.
Во исто време, поддржувачите на стратегијата тврдат дека Србија веќе покажала значителна економска стабилност во последнава деценија. Земјата привлече значајни странски инвестиции во автомобилската индустрија, во електрониката и во информатичките технологии, додека макроекономските показатели останаа релативно стабилни.
Визија за трансформација
На крајот, планот „Србија 2030 − 2035“ претставува обид на српското раководство да понуди долгорочна визија за економска трансформација. Стратегијата се стреми да ги обедини инфраструктурниот развој, технолошката модернизација и подобрувањето на животниот стандард во една национална развојна приказна.
Дали овие амбициозни цели ќе се реализираат ќе зависи од многу фактори − од глобалните економски услови до домашните реформи и геополитичките случувања.
Засега планот на Вучиќ претставува смела проекција за тоа каде би можела да биде Србија за една деценија: технолошки понапредна економија, интегрирана во европските пазари и со значително повисока благосостојба за своите граѓани.
Следниве години ќе покажат дали оваа визија ќе стане реалност или ќе остане пред сè политичка амбиција.
Економија и бизнис, 15 март 2026г
