Бизнис
СТРАТЕГИЈА И АКЦИСКИ ПЛАН ЗА МИКРО, ЗА МАЛИ И ЗА СРЕДНИ ПРЕТПРИЈАТИЈА ЗА ПРИЛАГОДУВАЊЕ СПРЕМА СВЕТСКИТЕ ТРЕНДОВИ И ПОКРЕНУВАЊЕ РАСТ И РАЗВОЈ
Економија и бизнис | печатено издание | 15 мај 2025г.
Габриела Кулебанова, претседател на Центарот за микро, мали и средни претпријатија при СКСМ
Стратегијата за развој на микро, на мали и на средни претпријатија 2025 − 2030 г. која е во фаза на операционализација има цел да развие рамка на политики во согласност со стратешките приоритети на ЕУ што подразбира: да се воспостави ефикасен механизам за следење и за евалуација на имплементацијата на Стратегијата за ММСП и да се обезбеди градење на капацитетот на јавната администрација, на микро, на малите и на средните претпријатија, на деловните асоцијации, на невладините организации и на други институции и тела за подобро искористување на фондовите на ЕУ.
За нејзино имплементирање веќе е изработен и Акцискиот план за спроведување кој опфаќа три стратешки области:
1. Конкурентен национален претприемачки екосистем со фокус да се создаде отпорно, иновативно и инклузивно деловно окружување (претприемачки екосистем) во кое се поттикнуваат развојот на иновации и конкурентноста на ММСП.
2. Пристап до финансии чија општа цел е обезбедување правичен и поедноставен пристап на ММСП до различни, до одржливи и до иновативни решенија за финансирање, овозможувајќи им да инвестираат во раст, во иновации и конкурентност, истовремено поттикнувајќи ја отпорноста на динамични пазари.
3. Зелена и дигитална транзиција што подразбира да се поддржат ММСП во усвојување одржливи практики и интегрирање напредни дигитални технологии, овозможувајќи им подобрување на конкурентноста, намалување на негативното влијание врз животната средина и усогласување со глобалните трендови за позелена и за поиновативна економија.
Акцентот во Стратегијата и во Акцискиот план се ставени на точно дефинираните и приоритетни проблеми бидејќи низ процесот на креирање на овие два паралелни документи активно работеше работна група составена од експерти и од засегнати страни, меѓу кои и Стопанската комора, со интензивно учество на претседателот на Центарот за микро, мали и средни претпријатија при СКСМ, Габриела Кулебанова.
Во рамките на подготовката на Стратегијата за ММСП воочено е дека овие компании се соочуваат со бројни оперативни предизвици:
1. Институционални ограничувања: вклучуваат ограничен институционален капацитет, недостиг на квалификувана работна сила во одредени сектори и ограничена финансиска поддршка поради ограничувањата на централниот буџет.
2. Бирократски и регулаторни бариери: кои се изразуваат преку сложените процедури, регулативата и административните бариери, заедно со високото ниво на корупција како што е забележано во Извештајот на ЕУ за 2023 година; овие бариери ги зголемуваат оперативните трошоци и го обесхрабруваат претприемништвото.
3. Предизвици поврзани со пазарот: што подразбира тешкотии со трансфер на технологија, иновации и дигитализација, влошени со ниските трошоци за истражување и развој (само 0,37 % од БДП). Дополнителни бариери за пристап до пазарот произлегуваат од неразвиената инфраструктура, од трговските бариери и од недоволната регионална соработка.
4. Недостатоци во знаењето и во поддршката: постои потреба од зголемена поддршка во истражување на пазарот, во менторство и во бизнис-инкубација за да им се помогне на малите и на средните претпријатија да растат.
Ефективното справување со овие предизвици бара цврста национална стратегија за ММСП која ги интегрира новите насоки на ЕУ и ги олеснува развојот и конкурентноста на микро, на малите и на средните претпријатија на сеопфатен начин.
ЗОШТО СЕ ВАЖНИ МИКРО, МАЛИТЕ И СРЕДНИТЕ ПРЕТПРИЈАТИЈА?
ММСП претставуваат мнозинство од претпријатија во економијата на Северна Македонија или 95 % од вкупно активните претпријатија. Секој втор вработен или околу 55 % од вкупниот број вработени работат во оваа група на деловни субјекти, што го прави овој сегмент од витално значење за создавање работни места. Расте процентот на учество на ММСП во извозните активности, а придонесуваат и со значителен удел од над 20 % во БДП на земјава.